تبلیغات
گفتمان خاكشناسی - نقش عناصر در گیاهان

گفتمان خاكشناسی

به امید روزی كه قدر خاك را هم بدانیم

تمامی موجودات زنده از جمله گیاهان برای رشد و نمو نیاز به غذا دارند. خاک تامین کننده اکثریت قریب به اتفاق عناصر غذایی مورد نیاز گیاه می باشد. به جز کربن ، اکسیژن و هیدروژن که عمدتاً از طریق آب و هوا تامین می گردند، منبع اصلی بقیه عناصر غذایی مورد نیاز گیاه محلول خاک می باشد. در خاک تقریباً تمام عناصر غذایی که در جدول تناوبی وجود دارد، موجود می باشد. بخش اعظم این عناصر نیز در گیاه قابل اندازه گیری هستند اما گیاه برای جذب این عناصر حالت انتخاب ندارد و بدون در نظر گرفتن مفید یا مضر بودن، آنها را جذب می کند. تغذیه صحیح گیاه یکی از عوامل مهم در بهبود کیفی و کمی محصول به شمار می آید. در تغذیه صحیح گیاه نه تنها باید هر عنصر به اندازه کافی در دسترس گیاه قرار گیرد، بلکه ایجاد تعادل و رعایت نسبت میان میزان عناصر مصرفی از اهمیت ویژه برخوردار است، زیرا در حالت عدم تعادل تغذیه ای با افزودن تعدادی از عناصر غذایی نه تنها افزایش عملکرد رخ نمی دهد، بلکه اختلالاتی نیز در رشد گیاه ایجاد شده و در نهایت افت محصول حادث خواهد شد. از آنجائی که این فاکتور براحتی تحت کنترل زارع یا باغ دار می باشد، شناخت این عناصر نقش بسزائی در مدیریت مزرعه یا باغ دارد.

عناصر غذایی مورد نیاز گیاه به سه دسته تقسیم می شوند: (به ادامه مطلب مراجعه فرمایید)

نقش عناصر در گیاهان

تمامی موجودات زنده از جمله گیاهان برای رشد و نمو نیاز به غذا دارند. خاک تامین کننده اکثریت قریب به اتفاق عناصر غذایی مورد نیاز گیاه می باشد. به جز کربن ، اکسیژن و هیدروژن که عمدتاً از طریق آب و هوا تامین می گردند، منبع اصلی بقیه عناصر غذایی مورد نیاز گیاه محلول خاک می باشد. در خاک تقریباً تمام عناصر غذایی که در جدول تناوبی وجود دارد، موجود می باشد. بخش اعظم این عناصر نیز در گیاه قابل اندازه گیری هستند اما گیاه برای جذب این عناصر حالت انتخاب ندارد و بدون در نظر گرفتن مفید یا مضر بودن، آنها را جذب می کند. تغذیه صحیح گیاه یکی از عوامل مهم در بهبود کیفی و کمی محصول به شمار می آید. در تغذیه صحیح گیاه نه تنها باید هر عنصر به اندازه کافی در دسترس گیاه قرار گیرد، بلکه ایجاد تعادل و رعایت نسبت میان میزان عناصر مصرفی از اهمیت ویژه برخوردار است، زیرا در حالت عدم تعادل تغذیه ای با افزودن تعدادی از عناصر غذایی نه تنها افزایش عملکرد رخ نمی دهد، بلکه اختلالاتی نیز در رشد گیاه ایجاد شده و در نهایت افت محصول حادث خواهد شد. از آنجائی که این فاکتور براحتی تحت کنترل زارع یا باغ دار می باشد، شناخت این عناصر نقش بسزائی در مدیریت مزرعه یا باغ دارد.

عناصر غذایی مورد نیاز گیاه به سه دسته تقسیم می شوند:

1)       عناصر مضر یا غیر ضروری برای گیاه

2)       عناصر مفید برای گیاه         

3)       عناصر لازم یا ضروری برای گیاه

عناصر مضر (Non-essential Elements) ، عناصری هستند که برای رشد و نمو گیاه زیان آورند و حتی در برخی موارد غلظت های کم این عناصر می تواند موجب کاهش قابل توجهی در عملکرد و رشد گیاه گردد.از جمله این عناصر می توان به سرب، کادمیوم و جیوه اشاره کرد.

عناصر مفید (Beneficial Elements) ، عناصری هستند که در صورتی که در محیط به مقدار کافی موجود باشند، سبب بهبود رشد گیاه و یا گیاهان خاصی می شوند به عنوان مثال سدیم برای چغندر قند؛ سیلیس برای برنج، جو، نیشکر و تا حدودی برای گوجه فرنگی؛ کبالت برای تثبیت بیولوژیکی نیتروژن توسط ریزوبیوم ها و جلبک های سبز و آبی خاصی مفید می باشد و همینطور ید برای جلبک های قهوه ای و وانادیم برای یک نوع جلبک سبز مفید بودن آن به اثبات رسیده است

دسته سوم عناصر لازم یا ضروری (Essential Elements) ، هستند. آرنون و اسکات (1939) سه معیار را برای ضروری بودن یک عنصر عنوان نموده اند. این سه معیار عبارت است از :

1)       گیاه بدون آن عنصر قادر به تکمیل چرخه حیات خود نباشد

2)       وظیفه آن عنصر توسط عنصر دیگری قابل انجام و جایگزینی نباشد

3)       عنصر مستقیماً در متابولیسم و تغذیه گیاه نقش داشته باشد

براساس معیارهای فوق تا کنون 16 عنصر برای رشد و نمو گیاهان ضروری تشخیص داده شده است. کربن، اکسیژن، هیدروژن، نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، گوگرد، آهن، منگنز، روی، مس، بر، مولیبدن و کلر شانزده عنصر ضروری مورد نیاز گیاهان هستند. سه عنصر اول یعنی کربن، اکسیژن و هیدروژن قسمت اعظم ماده خشک گیاهی (60 تا 90 درصد ) را تشکیل می دهند و کمبود آنها به جز در مورد کمبود آب دیده نمی شود. این سه عنصر عمدتاً از طریق آب و هوا تامین می شوند. سه عنصر فوق همراه با شش عنصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم (عناصر کودی) ، کلسیم و منیزیم (عناصر آهکی) و گوگرد عناصر غذایی پر مصرف یا پر نیاز برای گیاهان هستند. و هفت عنصر دیگر یعنی آهن، منگنز، روی، مس، بر، مولیبدن و کلر عناصر غذایی کم مصرف یا کم نیاز یا ریز مغذی هستند.(البته بعضی از منابع نیکل و کبالت را نیز جزء عناصر کم مصرف قلمداد می کنند) گیاهان همانگونه که بدون عناصر پر مصرف قادر به ادامه حیات نیستند ، بدون استفاده از عناصر غذایی کم مصرف نیز قادر به ادامه حیات نخواهند بود. تفاوت عمده ای که این عناصر با عناصر پر نیاز دارند این است که این عناصر در مقایسه با عناصر پر نیاز به مقدار کمتری مورد نیاز گیاهان هستند.بعبارت دیگر تفاوت این دو دسته در مقدار نیاز گیاهان به آنها است.اما ریز مغذی ها علی رغم نیاز کم، جایگاه ویژه ای در تولیدات کشاورزی دارند.

جدول زیر اطلاعاتی کلی از عناصر کم مصرف، از قبیل تاریخ کشف ضروری بودن عناصر کم مصرف برای گیاهان عالی، نام کاشفین این  عناصر و همینطور فرم جذبی و میزان تحرک این عناصر در گیاهان، را در اختیار قرار می دهد.

از زمان کشف ضروری بودن این عناصر تا کنون، تحقیقات زیادی بر روی هر یک از این عناصر انجام شده است اما در سال های اخیر علاقه و توجه روز افزونی به نقش این عناصر در تولیدات کشاورزی معطوف شده است. دلایل زیادی برای این امر وجود دارد که مهم ترین آنها عبارتند از :

-         پیشرفت در روش های آزمون خاک و تجزیه بافت گیاهی برای تشخیص کمبود آنها

-         وجود آمارهای زیاد در مورد عکس العمل نباتات زراعی و باغی به مصرف این عناصر

-         خارج شدن مقدار زیادی از این عناصر در اثر تولیدات کشاورزی در طول زمان

-         نقش عناصر کم مصرف در کنترل و جلوگیری از آفات و بیماری های گیاهی

-         استفاده زیاد از حد از کودهای با درجه خلوص بالا و بدون این عناصر

-         ایجاد کمبود این عناصر در اثر مصرف زیاد و دراز مدت فسفر

-         استفاده کم از کودهای حیوانی در تولیدات کشاورزی

-         نیاز به عناصر کم مصرف برای تولید عملکرد بالا

-         کمبود روز افزون این عناصر در جوامع بشری

علی رقم اهمیت روز افزون عناصر کم مصرف در تولیدات کشاورزی در کشورهای پیشرفته، متاسفانه در ایران به نقش این عناصر توجه کافی نشده است به طوری که مصرف کودهای حاوی این عناصر در کشور بسیار ناچیز است و به ازاء هر یک تن کود مصرفی، حدود دو گرم کود کم مصرف، هم مصرف نمی گردد. به عبارت دیگر با عنایت به این که مصرف سالانه کودهای شیمیایی در ایران حدود 2.5 میلیون تن است، باید سالیانه 75 هزار تن کودهای حاوی عناصر کم مصرف، مصرف نمود ولی مصرف این نوع کودها در کشور ما به حدود 200 هزار تن در سال هم نمی رسد. واضح است که در خاک های آهکی، مانند اکثریت خاک های ایران، در مقایسه با خاکهای اسیدی کمبود این عناصر بیشتر مطرح است. متاسفانه توجه به این عناصر نیز مانند توجه به مواد آلی و کودهای پتاسیمی به بوته فراموشی سپرده شده است.گواه این مطلب فرمول کودی کشور در چند سال اخیر می باشد که در زیر آمده است. در فرمول کودی کشور در سال 1370 به ترتیب نسبت نیتروژن (N) 100؛ فسفر (P2O5) 111 ؛ پتاسیم (K2O) 3 ؛ گوگرد (S) 3 و ریزمغذیها صفر در صد و در سال 1375به ترتیب 100 ؛ 58 ؛ 5 ؛ 5 و صفر در صد بود و در سال 1380 به ترتیب به 100 ؛ 55 ؛ 22 ؛ 10 و 1 در صد اصلاح شد و در نظر است به نسبت های 100 ؛ 50 ؛ 40 ؛ 50 و 4 در صد ارتقا داده شود. تمامی موارد گفته شده در بالا و بی توجهی مسئولین، چه کشاورز و چه متخصصین امر بنده را بران داشت که نخستین مطلب تار نگار را به ریزمغذی ها اختصاص دهم و آنها را از هفت منظر ، نقش ریز مغذی ها در خاک، در  تغذیه گیاهان، در  تغذیه انسان و دام، پراکندگی جغرافیایی این عناصر، علایم تشخیصی کمبود و بیش بود ریز مغذی ها، توصیه کودی و در پایان مدیریت ریز مغذی ها در مزرعه(پیشگیری و مقابله با کمبود ریز مغذی ها)، بررسی کنم.

عنصر

سال کشف

کاشف

فرم جذبی

میزان تحرک در گیاهان

آهن

1860

J. Sachs

Fe++

نسبتاً غیر متحرک

منگنز

1922

J.S. McHargue

Mn++

نسبتاً غیر متحرک

بر

1923

K. Warington

H2BO3-

نسبتاً غیر متحرک

روی

1926

A.L. Sommer & C.B. Lipman

Zn++

تحرک کم

مس

 

 

 

1931

C.B. Lipman & G. Mackinney

Cu++

در شرایط کمبود نسبتاً غیر متحرک و در شرایط کفایت متحرک

مولیبدن

1938

D.I. Arnon & P.R. Stout

MoO4--

تحرک متوسط

کلر

1954

T.C. Broyer et al.

Cl -

متحرک

 

 نقش پتاسیم

پتاسیم به صورت یون آزاد یا متصل به آنیونهای کانی یا آلی باقی می‌ماند. جذب آن انتخابی است و در پتانسیل اسمزی یاخته‌ها و بافتها دخالت می‌کند. فعالیت بیش از 50 آنزیم به پتاسیم وابسته است و یا بوسیله آن تحریک می‌شوند. پتاسیم در خاک به صورت کمپلکس در بعضی از کانیها مانند فلدسپاتها و میکاها وجود دارد و به شکل یونی بر روی رسها و یا به صورت آزاد در داخل لایه‌های رس موجود است.

نقش سدیم

سدیم برای گیاهان هالوفیت (شور رست) مانند گیاهان تیره اسفناج ضروری است و در تنظیم فشار اسمزی نقش دارد.

نقش کلسیم

کلسیم در ساختار ماده زنده وارد می‌شود کم تحرک است عنصری است ضد سم و با بسیاری از یونها حالت رقابت دارد و مانع ورود آنها به درون یاخته می‌شود. کلسیم به حالت کانیهای کمپلکس در فلدسپاتها و پلاژیوکلازها وجود دارد. همچنین به صورت آهک فعال و کلسیم قابل تبادل در محلول نیز یافت می‌شود. کلسیم در انتشار طبیعی گونه‌ها نقش مهمی دارد و اثر آن بر روی PH خاک است.

نقش منیزیم

منیزیم از کانیهای مهم است که در ساختار کلروفیل شرکت می‌کند. تعداد زیادی از آنزیمها به منیزیم نیاز دارند و یا بوسیله آن تحریک می‌شوند. کمبود این عنصر موجب کلروز می‌شود. اشکال منیزیم موجود در خاک شبیه اشکال کلسیم است.

نقش گوگرد

گوگرد به شکل سولفات از خاک و همچنین به شکل SO2 جذب می‌شود. این عنصر در ساختار اسیدهای آمینه سیستئین ، متیونین و در نتیجه در ساختار پروتئینها شرکت می‌کند. گوگرد عنصر ساختاری چندین کوآنزیم و گروه پروستتیک است، مثل فردوکسین و ویتامین B. گوگرد در کانیهایی مانند پیریت و یا ژیپس وجود دارد. سولفاتها مانند نیتراتها ، پس از جذب در گیاه احیا می‌شوند. در احیای گوگرد ، ابتدا گوگرد بوسیله ATP فعال می‌گردد.

نقش فسفر

فسفر در ساختارهای ماکروملکولهایی مانند اسیدهای نوکلئیک وارد می‌شود و نقش مهمی در انتقال انرژی دارد. استرفسفاتها و فسفاتهای سرشار از انرژی ، ماشین متابولیسمی یاخته‌ها را تشکیل می‌دهند. فسفر بویژه در اندامهای جوان گیاه و در دانه‌ها تجمع می‌یابد. در آخر فصل رویش ، فسفر به طرف اندامهای ذخیره‌ای مهاجرت می‌کند. فسفر به اشکال کانی و آلی در خاک وجود دارد ظرفیت جذب یونهای فسفریک توسط گیاهان برحسب گونه‌های مختلف متفاوت است.

نقش آهن

آهن به صورت دو ظرفیتی جذب می‌شود و به صورت کلیت هم جذب می‌گردد. این عنصر در ساختار هموپروتئینها مانند سیتوکرومها ، سیتوکروم اکسیداز و لگ هموگلوبین شرکت می‌کند. آهن گرچه در ساختار کلروفیل وجود ندارد ولی در سنتز آن عنصر نقش مهمی دارد. این عنصر به اشکال مختلف کانی در خاک وجود دارد.

نقش منگنز

منگنز در بعضی واکنشهای آنزیمی شرکت می‌کند. موجب فعال شدن تعدادی از آنزیمها بویژه دکربوکسیلاز و دهیدروژنازهای چرخه تری کربوکسیلیک می‌شود. این عنصر به صورت دو ظرفیتی قابل تبادل و به شکل نامحلول در خاک وجود دارد.

نقش مس

مس در ساختار سه نوع پروتئین وجود دارد و چند آنزیم را فعال می‌کند. یونهای مس در خاک به صورت کمپلکس و به شکل قابل مبادله به ماده آلی متصل‌اند.

 

 

نقش روی

روی برای فعالیت چند آنزیم مانند الکل دهیدروژناز و کربنیک انیدراز مورد نیاز است. این عنصر در خاکها به مقدار متغیر وجود دارد ولی نسبت روی قابل جذب و یون روی ضعیف است.

نقش مولیبدن

مولیبدن در تغذیه نیتروژن دخالت دارد، ماده سازنده نیترات رودکتاز است. همچنین در ساختار آنزیم نیتروژناز نیز وارد می‌شود. به شکل یونهای MoO4-2 و MoO4-1 به صورت آزاد و یا جذب شده بر روی رسها و هیدروکسیدها قابل جذب است.

نقش بور

بور در ساختار هیچ آنزیمی شناخته نشده است، و احتمال می‌دهند که در سطح دیواره و پلاسمالم عمل کند. بور ، کلیتهای کلسیم‌دار را در تیغه میانی بین یاخته‌ها پایدار می‌سازد و در سلامت غشای یاخته شرکت می‌کند.

نقش کلر

کلر در تنظیم تورژسانس بعضی گیاهان همراه با یون پتاسیم عمل می‌کند. این عنصر برای فتوسنتز ضروری است نقش آن احتمالا در انتقال الکترونها از آب به کلروفیل است.

نظرات() 
Online cialis
جمعه 16 آذر 1397 10:38 ق.ظ

Regards, Fantastic stuff!
prices on cialis 10 mg achat cialis en itali cialis usa cost canadian discount cialis cialis generico no prescription cialis cheap cialis generic tadalafil buy click now buy cialis brand purchase once a day cialis cialis canadian drugs
buy tadalafil no prescription
پنجشنبه 15 آذر 1397 03:26 ب.ظ

You've made your stand extremely clearly.!
low cost cialis 20mg cialis 20mg prix en pharmacie cialis 5mg prix buying cialis on internet cialis tablets australia cialis y deporte only now cialis 20 mg generic cialis at the pharmacy sialis cialis efficacit
Buy cialis online
چهارشنبه 14 آذر 1397 07:34 ب.ظ

Superb knowledge. Cheers!
look here cialis cheap canada cialis italia gratis we like it cialis soft gel what is cialis the best choice cialis woman cialis for bph cialis 5mg prix cialis italia gratis tesco price cialis i recommend cialis generico
buy cialis online
چهارشنبه 14 آذر 1397 05:46 ق.ظ

You said it perfectly!
cialis 20 mg where do you buy cialis acquistare cialis internet cialis purchasing cialis 20 mg cut in half cost of cialis per pill cialis super acti cialis generique 5 mg viagra vs cialis cialis pills in singapore
Buy cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 06:29 ب.ظ

Superb information, With thanks!
only here cialis pills generic cialis comprar cialis 10 espa241a india cialis 100mg cost generic cialis levitra how to purchase cialis on line cuanto cuesta cialis yaho buy cialis online nz we use it 50 mg cialis dose india cialis 100mg cost
buy cials online
سه شنبه 13 آذر 1397 07:20 ق.ظ

Thanks! Loads of information.

price cialis per pill cialis alternative cialis kaufen bankberweisung cialis 5mg prix cialis free trial buy cialis online cheapest cialis pills boards cialis prezzo di mercato cialis 20mg prix en pharmacie cialis flussig
Cialis canada
دوشنبه 12 آذر 1397 06:59 ق.ظ

Regards! I like this.
cialis tadalafil cialis 5mg prix where do you buy cialis cialis bula click here take cialis cilas generic cialis cialis with 2 days delivery cialis herbs buy cialis online
buy cheap cialis no prescription
یکشنبه 11 آذر 1397 06:53 ب.ظ

Thanks a lot, Lots of facts!

cialis manufacturer coupon generic cialis at walmart we like it cialis price buying cialis in colombia cialis kamagra levitra cialis vs viagra pastillas cialis y alcoho cialis dose 30mg cialis 20mg cialis canada
Cialis online
یکشنبه 11 آذر 1397 06:29 ق.ظ

Fine data. Thanks!
cialis herbs cialis pills price each cipla cialis online cialis venta a domicilio cialis coupons cialis kaufen wo cialis ahumada trusted tabled cialis softabs cialis dosage recommendations sialis
buy cheap cialis on line
شنبه 10 آذر 1397 07:13 ب.ظ

You mentioned this effectively.
cialis generic tadalafil buy cialis qualitat cialis generic availability we recommend cheapest cialis buy cheap cialis in uk chinese cialis 50 mg we recommend cialis info precios cialis peru cialis dosage amounts cialis para que sirve
Cialis prices
شنبه 10 آذر 1397 06:07 ق.ظ

Many thanks, Loads of posts.

cialis generico en mexico cialis great britain cialis dosage recommendations cialis pas cher paris buying cialis on internet cialis from canada order cialis from india prescription doctor cialis enter site very cheap cialis cialis professional from usa
Online cialis
جمعه 9 آذر 1397 06:50 ب.ظ

Wonderful facts. Thanks a lot.
il cialis quanto costa generic cialis order a sample of cialis female cialis no prescription tadalafil 5mg cialis 20mg preis cf prescription doctor cialis side effects for cialis cialis tablets for sale cialis vs viagra
Buy generic cialis
جمعه 9 آذر 1397 07:03 ق.ظ

Appreciate it! A good amount of info!

generic cialis at the pharmacy cialis billig cialis 5 effetti collaterali dose size of cialis generic cialis at the pharmacy cialis official site calis rx cialis para comprar if a woman takes a mans cialis we recommend cialis info
buy cialis no rx
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:50 ب.ظ

You've made your point.
wow cialis 20 cialis 5 effetti collaterali cialis arginine interactio brand cialis nl cialis vs viagra order a sample of cialis cialis 5 mg schweiz tadalafil 5mg cialis online deutschland cialis side effects dangers
Cialis 20 mg
پنجشنبه 8 آذر 1397 08:07 ق.ظ

Many thanks, An abundance of postings!

cialis patentablauf in deutschland cialis online napol cialis generico in farmacia ou acheter du cialis pas cher can i take cialis and ecstasy generic cialis 20mg uk buy cialis cheap 10 mg achat cialis en europe cialis generika ou acheter du cialis pas cher
Cialis 20 mg
چهارشنبه 7 آذر 1397 07:14 ب.ظ

Incredible loads of good advice.
tesco price cialis canadian drugs generic cialis free generic cialis generic cialis 20mg uk the best choice cialis woman sublingual cialis online low cost cialis 20mg cialis dose 30mg cialis from canada prices on cialis 10 mg
buy cialis delhi
چهارشنبه 7 آذر 1397 07:33 ق.ظ

Cheers! Quite a lot of stuff!

cialis generico only now cialis 20 mg cialis manufacturer coupon cialis manufacturer coupon acquisto online cialis rx cialis para comprar click here to buy cialis cialis daily reviews order cialis from india cialis prezzo di mercato
Cialis online
چهارشنبه 11 مهر 1397 05:16 ق.ظ

With thanks. Ample content.

generic cialis pro cialis generico en mexico cialis et insomni we like it safe cheap cialis safe site to buy cialis online prix cialis once a da cialis for bph preis cialis 20mg schweiz only now cialis for sale in us side effects of cialis
Cialis pills
دوشنبه 9 مهر 1397 04:10 ق.ظ

You actually said this really well.
cialis generisches kanada generic cialis tadalafil cialis e hiv cialis 5 mg schweiz cialis generika in deutschland kaufen cialis generico online cialis usa cost prices for cialis 50mg il cialis quanto costa wow cialis tadalafil 100mg
canadian medications pharmacy
یکشنبه 1 مهر 1397 06:23 ق.ظ

Thank you! I like this!
canadian drugs online pharmacy canadian medications, liraglutide online pharmacies canada drugs online canadian government approved pharmacies buy viagra usa pharmacy onesource canadian rx canadian prescriptions online serc 24 mg
viagraky.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 03:03 ق.ظ

Seriously lots of good data!
rezeptfrei cialis apotheke american pharmacy cialis look here cialis order on line cialis dosage purchase once a day cialis cialis price in bangalore generic cialis effetti del cialis tadalafil cialis 10 doctissimo
eddrugsgeneric.com
پنجشنبه 15 شهریور 1397 07:00 ب.ظ

Many thanks. Fantastic information.
cialis side effects purchasing cialis on the internet generic cialis at the pharmacy cialis for sale south africa cialis 05 generic cialis in vietnam cialis 20 mg best price tarif cialis france cialis qualitat price cialis wal mart pharmacy
canada online pharmacy
چهارشنبه 14 شهریور 1397 10:56 ق.ظ

Nicely put. With thanks!
aarp recommended canadian online pharmacies canada online pharmacies legitimate online drug store online canadian discount pharmacies canada drugs canadian pharmacy no prescription canadian pharmaceuticals for usa sales drugs for sale canadian medications online canadian medications list
buycialisonli.com
سه شنبه 13 شهریور 1397 01:42 ب.ظ

Perfectly voiced truly. .
buy viagra next day delivery uk where to get viagra prescription where to buy viagra uk buy legal viagra buy viagra no rx where can you buy viagra online vigara purchase viagra online viagra online doctor buying viagra online safe
cialisky.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 11:09 ق.ظ

Terrific stuff, With thanks.
cialis tadalafil online precios cialis peru cialis 20 mg cost order a sample of cialis viagra vs cialis vs levitra cialis free trial prezzo cialis a buon mercato cialis online acheter cialis kamagra cialis generisches kanada
http://viabiovit.com/find-online-pharmacy.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 07:29 ق.ظ

Superb information. Regards!
order cheap viagra buy viagra sample best site to buy viagra online viagra uk buy viagra 25mg how to buy viagra safely online cheap generic viagra uk how to get viagra uk buy levitra viagra how do i buy viagra online
Cialis canada
دوشنبه 22 مرداد 1397 11:07 ب.ظ

With thanks! I appreciate this.
click now cialis from canada cialis tablets cialis 5 mg para diabeticos only best offers cialis use viagra or cialis how to buy cialis online usa online cialis order generic cialis online cialis 5 effetti collaterali look here cialis order on line
Cialis prices
دوشنبه 7 خرداد 1397 11:29 ق.ظ

Factor effectively used!!
cialis 5mg viagra cialis levitra when can i take another cialis cialis 20 mg cut in half generic cialis 20mg uk estudios de cialis genricos cialis 5 effetti collaterali cialis 100 mg 30 tablet canadian drugs generic cialis cialis 5mg billiger
Cialis online
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 12:01 ب.ظ

Thank you, Loads of posts.

legalidad de comprar cialis cialis reviews buy cialis uk no prescription buy online cialis 5mg female cialis no prescription tadalafil 20mg overnight cialis tadalafil generico cialis mexico best generic drugs cialis cialis 20 mg effectiveness
Buy viagra online
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 07:20 ق.ظ

You expressed that adequately.
buy viagra usa online viagra cheap buy where i can buy viagra safe to buy viagra online where to buy herbal viagra purchase viagra online uk buy viagra generic cheap generic viagra online pharmacy pharmacy online can you buy viagra in stores
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30

نظرسنجی

    وبلاگ را چگونه ارزیابی میکنید ؟










تبلیغات پیامکی تبلیغات پیامکی

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :