تبلیغات
گفتمان خاكشناسی - اثر كود اوره و کود دامی بر عملکرد و تجمع نیترات در اسفناج بعد از برداشت برنج

گفتمان خاكشناسی

به امید روزی كه قدر خاك را هم بدانیم

با توجه به اینکه اراضی شالیزاری پس از برداشت برنج، حدود 6 تا 7 ماه از سال خالی از کشت ماند. جهت استفاده بهینه از این اراضی که حدود 2300000 هکتار می باشد و اهمیت کشت دوم و نقش ارزنده سبزیجات در تغذیه انسان خصوصاً اسفناج از اهمیت خاصی برخوردا راست . اسفناج از سبزیجات مهم برگی است که . . .
(برای مشاهده این مقاله بصورت كامل به ادامه مطلب مراجعه فرمایید)

اثر كود اوره و کود دامی بر عملکرد و تجمع نیترات در اسفناج بعد از برداشت برنج





زینب خیری1 ، مهرداد اسفندیاری2، علی چراتی3 ، ناهید آملی3 و غلامرضا غنی زاده3


1- دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران
2- استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران
3- اعضای هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مازندران




چکیده :

اسفناج با برخورداری از مواد معدنی مهم مانند کلسیم، پتاسیم و روی و همچنین غنی بودن از ویتامین های a، b2 ، c از جمله سبزیجات مهم برگی به شمار رفته و کشت آن به صورت double cropping بعد از برداشت برنج در منطقه رایج می باشد. که مدیریت صحیح برداشت و کرابرد مناسب کود، در حصول عملکرد مطلوب اسفناج از اهمیت زیادی برخوردار است. به منظور مطالعه ارزیابی اثرات مقادیر مختلف کود اوره و کود حیوانی بر عملکرد اسفناج پس از برداشت برنج این تحقیق در ایستگاه تحقیقات زراعی قراخیل انجام پذیرفت.

طرح تحقیقاتی در قالب آماری بلوکهای کامل تصادفی و به صورت کرتهای یک بار خرد شده با تیمار اصلی کود حیوانی در سه سطح (0-20-40 تن در هکتار) و تیمار فرعی کود اوره در چهار سطح (0-100-200-300 کیلوگرم در هکتار) اجرا گردید. پس از برداشت اسفناج در تیمارهای مختلف وتوزین محصول ، تجزیه واریانس روی داده صورت گرفت. مقایسه میانگین داده ها بر اساس آزمون دانکن صورت گرفت. ضمناً پس از برداشت، میزان نیترات در اسفناج که از موارد مهم در سبزیجات برگی به شمار می آید اندازه گیری شد. نتایج تجزیه آماری و مقایسه میانگین ها بر اساس آزمون دانکن نشان داد که افزایش مصرف کود دامی و اوره بر میزان عملکرد اسفناج تأثیر معنی داری داشته ولی با افزایش مصرف کود اوره بیشتر از 200 کیلوگرم در هکتار میزان نیترات در اسفناج را به حد سمیت رساند.


واژگان کلیدی :
اوره – کود حیوانی- نیترات- اسفناج



مقدمه :

با توجه به اینکه اراضی شالیزاری پس از برداشت برنج، حدود 6 تا 7 ماه از سال خالی از کشت ماند. جهت استفاده بهینه از این اراضی که حدود 2300000 هکتار می باشد و اهمیت کشت دوم و نقش ارزنده سبزیجات در تغذیه انسان خصوصاً اسفناج از اهمیت خاصی برخوردا راست . اسفناج از سبزیجات مهم برگی است که برگ و ساقه ظریف آن به صورت تازه و یا فرآوری شده مصرف می شود. اسفناج بومی آسیای مرکزی و به احتمال زیاد ایران است . شرایط آب و هوایی مازندران عملاً امکان کشت و پرورش بسیاری از سبزیجات از جمله اسفناج را در ماه های پاییز و زمستان فراهم می سازد. با آگاهی به سطح زیر کشت برنج در استان مازندران و با توجه به میزان سطح زیرکشت سبزیجات به عنوان کشت دوم بعد از برنج که حدود 40% را بالغ می شود. تغذیه متعادل و صحیح اسفناج یکی از عوامل مهم افزایش این محصول به شمار می رود. افزایش تولید این محصول از مواردی است که سعی می گردد از طرق مختلف تامین گردد. اما یکی از محدودیتهای عمده در این امر حاصلخیزی کم و بافت سنگین خاک در اغلب نقاط استان است. برای افزایش حاصلخیزی خاک طرق مختلفی وجود دارد ولی یک از موثرترین روشها که علاوه بر بهبود وضعیت حاصلخیزی در بهبود وضعیت فیزیکی خاک نیز موثر است، مصرف کودهای آلی می باشد.

لذا با توجه به منابع کود آلی موجود در استان و اینکه کاربرد چه مقدار کود دامی کافی خواهد بود موضوعی است که در این تحقیق بدان توجه شده است . بطور کلی افزایش کودهای آلی به خاک باعث بهبود وضعیت حاصلخیزی و تهویه خاک گردیده که این پدیده نیز افزایش فعالیت بیولوژیکی موجودات زنده ریز را سبب می گردد و مجموع این عوامل افزایش عملکرد را در پی خواهد داشت (سالاردینی، 1371). نوئرنبرگ (1989) گزارش داد که افزایش 12 تن کود مرغی به خاک، اختلاف معنی داری بین عملکرد محصولات مختلف با تیمار کود شیمیایی به تنهایی ، نشان داد.



هلال و همکاران (9) نیز تاثیر مفید مصرف کمپوست در رشد سبزیجات را گزارش نمودند. بر اساس مطالعات آنها بالاترین وزن تر و وزن خشک در سبزی و صیفی جات مورد آزمایش در تیمارهای حاوی کمپوست بدست آمد. پرات (13) نشان داد که کود دامی تمام و یا بخش اساسی نیتروژن مورد نیاز گیاه و همچنین فسفر، پتاسیم و عناصر کم مصرف را نیز تأمین می کند. پیمنتل (12) گزارش نمود که کل نیتروژن موجود در کود دامی 50% به صورت نیتروژن آلی و 50% به صورت آمونیوم بوده است که در سال اول مصرف 40 درصد نیتروژن آلی (پس از تبدیل به نیتروژن معدنی) و 80 درصد آمونیوم آن قابل جذب می باشد و اگر هر سال کود دامی در مزرعه مصرف می شود سالانه 75 درصد کل نیتروژن کود قابل استفاده است. البته اختلاط کود دامی با خاک می تواند با کاهش تصعید آمونیاک تأثیر بیشتری بر نیتروژن قابل جذب خاک داشته باشد.


در آزمایش ونگ و همکاران (14) با بررسی کاربرد 0 ، 10 ، 25 ، 50 ، 75 تن در هکتار کود دامی کمپوست شده نشان داده شد که عناصر ریز مغذی مثل روی، مس، منگنز نیز در خاک زیاد شد ولیکن به حد سمیت نرسید. کود دامی با داشتن درصد بالایی از عناصر ریز مغذی می تواند نقش موثری در افزایش این عناصر در خاک داشته باشد، که در این ارتباط محققان نیز گزارش نمودند که کود گاوی عناصر کم مصرف و بیوماس میکروبی خاک را در مقایسه با کود شیمیایی افزایش می دهند (6 و 7). زارعی (2) تحقیقی در مورد مقدار مصرف کودهای نیتروژنی روی تجمع نیترات در سبزیجات انجام داد. طبق نتایج وی مقدار نیترات با افزایش کود نیتروژنی افزایش نشان می داد.


خراط صادقی (1) در تحقیقاتی که انجام داد اظهار داشت که کشت سبزیجات برگی در اراضی شالیزاری بعد از کشت برنج اسفناج از عملکرد (14 تن در هکتار) و کیفیت نسبتاً خوبی برخوردار بوده است و به عنوان یکی از سبزیجات معرفی شده مناسب برای کشت دوم می باشد.


مواد و روشها :

این آزمایش در ایستگاه تحقیقات کشاورزی قراخیل در 10 کیلومتری جنوب شرقی قائم شهر که مختصات جغرافیایی آن طول جغرافیایی و عرض جغرافیایی با متوسط بارندگی سالیانه 700 میلی متر می باشد اجرا گردید. ارتفاع متوسط منطقه از سطح دریا 10 متر می باشد. بافت خاک از نوع si-c یا c-si-c می باشد. شوری خاک بین 75/0-81/0 بر متر و اسیدیته 98/7 ر ش گردیده است.


به منظور بررسی اثر افزایش کود دامی و اوره بر عملکرد و تجمع نیترات در اسفناج طرحی در قالب بلوک های کامل تصادفی و به صورت کرتهای یک بار خرد شده با سه تکرار در سال 1386 اجرا گردید. تیمارهای اصلی شامل سه سطح کود حیوانی (0-20-40 تن در هکتار)و تیمارهای فرعی کود اوره در چهار سطح (0-100-200-300 کیلوگرم در هکتار) بود که با تیمار شاهد (عدم مصرف کود حیوانی و اوره) مقایسه گردید. کود دامی موردنظر با توجه به نوع تیمار در سطح خاک پخش و توسط دیسک با آ ن مخلوط گردید که البته کودهای پایه با توجه به آزمون خاک نیز به همراه کود دامی به خاک داده شد.

هر کرت شامل 4 خط 5 متری بفواصل 30 سانتی متر که خطوط کناری به عنوان حاشیه می باشد. کلیه عملیات کاشت داشت و برداشت سبزی مطابق توصیه مرکز تحقیقات انجام پذیرفت. بعد از برداشت نمونه های گیاه به آزمایشگاه منتقل گردید و ضمن اندازه گیری عملکرد سایر خصوصیات شامل فسفر پتاسیم آهن روی و منگنز اسفناج نیز اندازه گیری شد.


نتایج و بحث :

در جدول 1 و 2 به ترتیب ویژگی های فیزیکوشیمیایی خاک و کود دامی مورد آزمایش آمده است. جدول 1 نشان می دهد که خاک بدون محدودیت شوری بوده و دارای بافت نسبتاً مطلوبی می باشد.




تأثیر تیمارهای مختلف بر عملکرد اسفناج :

نتایج حاصل از تجزیه واریانس عملکرد اسفناج نشان داده است که این عامل به طور معنی داری در سطح پنج درصد تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار گرفت (جدول3). در این میان تیمارهای n0m0 و n4m3 به ترتیب 15481 و 10777 کیلوگرم در هکتار کمترین و بیشترین مقادیر عملکرد را به خود اختصاص دادند.

چرا که با افازیش سطح کود اوره و کود دامی، عناصر غذایی موردنیاز گیاه در حد مطلوب در دسترس گیاه قرار می گیرد. کود دامی حاوی مقادیر قابل ملاحظه ای از عناصر ریز مغذی به فرم قابل جذب می باشند و افزایش فعالیت میکروبی در اثر مصرف کودهای آلی موجب افزایش جذب عناصر غذایی و رشد گیاه می باشد زمانی که این کودها تجزیه می شوند فرمهای قابل جذب ازت، فسفر، پتاسیم، آهن منگنز و روی را تولید می کنند و عناصر غذایی را به تدریج اما مداوم و پیوسته در اختیار گیاه قرا ر می دهند در ضمن بهبود خصوصیات فیزیکی خاک نیز در افزایش عملکرد نیز می تواند موثر باشد.




تاثیر تیمارهای مختلف بر غلظت عناصر غذایی :


با توجه به جداول 3-4-5-6-7-8 و 9 مشاهده می شود که غلظت عناصر غذایی موجود در اسفناج بیشتر تحت تأثیر معنی دار تیمار کود دامی قرار گرفته است و با افزایش میزان مصرف کود دامی غلظت این عناصر در اسفناج نیز افزایش داشته است. اثر مواد آلی در تغذیه بهتر گیاه از عناصر ریز مغذی به قرار زیر است.


- عناصر ریز مغذی در پ هاش های معمولی خاک های زراعی نامحلول و در نتیجه غیرقابل استفاده اند.


اسیدهای هومیک و فلوییک با این کاتیونها کمپلکس هایی را ایجاد می کنند که در پ هاش های معمولی خاک محلول در آب بوده قابل استفاده گیاه می باشند.

- بعضی از مواد آلی خاک مانند اسید هومیک با ایجاد ترکیبات پیچیده تر عناصر ریز مغذی را جذب کرده محلولها را به ریشه منتقل می کنند.

با جذب و نگهداری آهن و آلومینیم در خاک های اسیدی و کلسیم در خاکهای آهکی مواد آلی جذب تغذیه بهتر فسفر می شود.

پرات (13) نشان داد که کود دامی تمام و یا بخش اساسی نیتروژن موردنیاز گیاه و همچنین فسفر پتاسیم و عناصر کم مصرف را نیز تأمین می کند.




تأثیر تیمارهای مختلف بر غلظت نیترات :

نتایج حاصل از تجزیه واریانس عملکرد اسفناج نشان داده است که این عامل به طور معنی داری در سطح پنج درصد تحت تیمارهای آزمایشی قرار گرفت (جدول3).

با توجه به جدول 3 و 10 مشاهده می شود که با افزایش میزان کود نیتروژن میزان تجمع نیترات در بافت های اسفناج افزایش معنی داری می یابد. همانطور که از شکل برمی آید افزایش کود نیتروژنه تا میزان 200 کیلوگرم در هکتار میزان نیترات گیاه را به سمت آستانه سمیت نیترات (3000) پی پی ام نمی رساند. چنانچه مشاهده می شود افزایش ازت خاک به بالای 200 کیلوگرم در هکتار میزان نیترات را به حد سمیت می رساند. این محصولات بهتر است که تا حد امکان مصرف نشوند.


کودهای نیتروژنه ازته بعد از مصرف در خاک تحت تأثیر باکتریهای خاک نظیر نیتروزوموناس و نیتروباکتر نهایتاً به نیترات تبدیل می شوند. در حالت عادی گیاه بعد از جذب نیترات آن را در ریشه احیاء و به ترکیبات آمونیاکی تبدیل می کند آنگاه این ترکیب از طریق سیستم آوندی به قسمتهای مختلف گیاه منتقل شده و در فرایندهایی که نیاز به نیتروژن دارند بکار گرفته می شود. ولی چانچه میزان نیترات خاک به دلیل مصرف بیش از حد کودهای نیتروژنه افزایش یابد گیاه توانایی لازم برای احیای این ماده را نداشته و این ترکیب با مکانیزم انتقال توده ای و از طریق سیستم آوندی وارد اندامهای گیاه می شود.


در اسفناج بیشتر این مقدار نیترات در ساقه کوتاه و دمبرگهای آن ذخیره می شود. تنها مقدار کمی از آن وارد فرایندهای نظیر آسیمیلاسیون و سنتز پروتئین ها می شود. در طول روز با تابانده شدن نور هم فعالیت آنزیم نیترات رداکتاز بیشتر شده و هم فعالیتهای فتوسنتزی و سنتز پروتئین سرعت می یابد که در هر دو صورت باعث مصرف شدن نیترات تجمع یافته در اندامها می شود و میزان آن کاهش می یابد. نتایج اخیر با نتایج کانت لیف (4) لورنز (8) و گراسکو (5) و مینوتی (10) مطابقت دارد.



نتیجه گیری :

نتایج این تحقیق نشان می دهد که به طور کلی با مصرف مقدار بیشتر کود دامی نتایج بسیار مطلوبی روی عملکرد و عناصر غذایی موجود در اسفناج داشته است. به طور کلی مواد آلی در تغذیه عناصر ریز مغذی به وسیله گیاهان اهمیت زیادی دارند.

البته قضاوت در مورد تاثیر سطوح بالای کود اوره مصرفی روی غلظت عناصر غذای ریزمغذی موجود در اسفناج مشکل می باشد ولی بطور واضح مشخص است که با مصرف بیش از 200 کیلوگرم در هکتار کود اوره میزان نیترات تجمع یافته بیش از حد استاندارد می باشد.


پیشنهادات :

بهتر است که در زمان کشت محصولات سبزی و صیفی تا حد امکان از منابع مختلف کودهای آلی تجزیه شده استفاده گردد. زیرا علاوه بر تاثیرات مطلوبی که روی خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک دارد با توجه به عناصر غذایی موجود در کودهای آلی موجب تغذیه مناسب گیاه می گردد و از طرفی یکی از منابع سهل الوصول و اقتصادی برای اکثر کشاورزان می باشد. با توجه نتایج حاصله در این آزمایش بهترین مقادیر مصرف کود اوره 200 کیلوگرم در هکتار و کود دامی 40 تن در هکتار پیشنهاد می گردد. اگرچه با مصرف بیشتر از 200 کیلوگرم در هکتار کود اوره عملکرد اسفناج نیز افزایش می یابد ولی اثرات سوئی روی تجمع نیترات داشته لذا مصرف بیشتر از 200 کیلو در هکتار کود اوره توصیه نمی گردد.


فهرست منابع :

1- خراط صادقی، ش. 1377. بررسی امکان کشت سبزیجات برگی پس از برداشت برنج. پنجمین کنگره اصلاح نباتات، کرج.

2- زارعی، ح، 1374. بررسی تجمع نیترات در سبزیهای کاهو و اسفناج در اثر مصرف کودهای ازتی، پایان نامه کارشناسی ارشد باغبانی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس ، تهران، ایران

3- سالاردینی، علی اکبر. 1371. حاصلخیزی خاک. انتشارات دانشگاه تهران. ایران.



4- cantliff, d.j. 1972. nitrogen accumulation in table beets and spinach as affected by nitrogen, phosphorus, potassium nutrition and light intensity. j. amer. hort. sci. 97:539-569. of

5- carrasco, g.a. and s. w. barrage. 1992. diurnal fluctuations in nitrate accumulation and reeducates activity in lettuce grow using nutrient film technique. act hort. 324.

6- change, c., sommer feldt, t.g. and endz, t. 1991. soil chemistry after eleven annual applications of cattle feedlot manure. j. environ. qual. 20: 475-480.

7- fraser, d.g.d., dorna, j.w., saha, w.w. and lassoing, g.w. 1988. soil microbial populations and activities under conventional and organic management. j. environ. qual. 17. 585-590.

8- lorenz, o.a. 1976. potential nitrate levels in edible plant part university of california, usa.

9- hellal- rm; shaheen- am; omar- n-m; mahmoud-ar. 1996. comparative studies on seedling production of some vegetable crops with various agricultural media. egyption. j. of. horticulture. 23(2): 129-144. cab abstracts 1996-980.

10- minotti, p.l.1977. critique of potential nitrate level in edible plant parts. connell university. usa.

11- nuernberg, n.j., j.g. stammel. 1989. crop yields and soil chemical properties under different crop rotation, organic and mineral fertilizer treatments. revista- brasileira- de- ciencia- do- solo. 13: 1,87-93.

12- pimentel, d. 1993. economics and energies of organic and conventional farming. j. agric environ. ethics. 6:53- 60.

13- pratt, p.f. 1982. fertilizer value of manure. paper presented at agricultural waste conference. march 1982, mexico city, mexico.

14- wong, j.w.c., ma, k.k., and cheung, c. 1999. utilization of a manure compost organic farming in hong kong. biores. tech. 67: 43-46.

نظرات() 
Can you grow taller with exercise?
پنجشنبه 16 شهریور 1396 07:54 ق.ظ
It's hard to find educated people on this subject, but you sound like you know what you're talking about!

Thanks
What causes pain in the Achilles tendon?
یکشنبه 15 مرداد 1396 08:27 ب.ظ
What's Happening i am new to this, I stumbled upon this I've discovered It positively helpful and
it has helped me out loads. I hope to contribute & help different customers like its helped me.
Great job.
What is limb lengthening surgery?
شنبه 14 مرداد 1396 04:40 ق.ظ
I read this article fully on the topic of the resemblance of most recent and previous technologies, it's
awesome article.
http://abortiveinciden20.snack.ws/contact
جمعه 13 مرداد 1396 02:03 ب.ظ
Hello, I log on to your blog like every week. Your writing style is witty, keep
it up!
Foot Issues
شنبه 7 مرداد 1396 12:04 ب.ظ
Excellent site. Plenty of helpful info here. I am sending it
to a few pals ans also sharing in delicious. And certainly, thank you
to your sweat!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

نظرسنجی

    وبلاگ را چگونه ارزیابی میکنید ؟










تبلیغات پیامکی تبلیغات پیامکی

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :