تبلیغات
گفتمان خاكشناسی - اثر كود اوره و کود دامی بر عملکرد و تجمع نیترات در اسفناج بعد از برداشت برنج

گفتمان خاكشناسی

به امید روزی كه قدر خاك را هم بدانیم

با توجه به اینکه اراضی شالیزاری پس از برداشت برنج، حدود 6 تا 7 ماه از سال خالی از کشت ماند. جهت استفاده بهینه از این اراضی که حدود 2300000 هکتار می باشد و اهمیت کشت دوم و نقش ارزنده سبزیجات در تغذیه انسان خصوصاً اسفناج از اهمیت خاصی برخوردا راست . اسفناج از سبزیجات مهم برگی است که . . .
(برای مشاهده این مقاله بصورت كامل به ادامه مطلب مراجعه فرمایید)

اثر كود اوره و کود دامی بر عملکرد و تجمع نیترات در اسفناج بعد از برداشت برنج





زینب خیری1 ، مهرداد اسفندیاری2، علی چراتی3 ، ناهید آملی3 و غلامرضا غنی زاده3


1- دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران
2- استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران
3- اعضای هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مازندران




چکیده :

اسفناج با برخورداری از مواد معدنی مهم مانند کلسیم، پتاسیم و روی و همچنین غنی بودن از ویتامین های a، b2 ، c از جمله سبزیجات مهم برگی به شمار رفته و کشت آن به صورت double cropping بعد از برداشت برنج در منطقه رایج می باشد. که مدیریت صحیح برداشت و کرابرد مناسب کود، در حصول عملکرد مطلوب اسفناج از اهمیت زیادی برخوردار است. به منظور مطالعه ارزیابی اثرات مقادیر مختلف کود اوره و کود حیوانی بر عملکرد اسفناج پس از برداشت برنج این تحقیق در ایستگاه تحقیقات زراعی قراخیل انجام پذیرفت.

طرح تحقیقاتی در قالب آماری بلوکهای کامل تصادفی و به صورت کرتهای یک بار خرد شده با تیمار اصلی کود حیوانی در سه سطح (0-20-40 تن در هکتار) و تیمار فرعی کود اوره در چهار سطح (0-100-200-300 کیلوگرم در هکتار) اجرا گردید. پس از برداشت اسفناج در تیمارهای مختلف وتوزین محصول ، تجزیه واریانس روی داده صورت گرفت. مقایسه میانگین داده ها بر اساس آزمون دانکن صورت گرفت. ضمناً پس از برداشت، میزان نیترات در اسفناج که از موارد مهم در سبزیجات برگی به شمار می آید اندازه گیری شد. نتایج تجزیه آماری و مقایسه میانگین ها بر اساس آزمون دانکن نشان داد که افزایش مصرف کود دامی و اوره بر میزان عملکرد اسفناج تأثیر معنی داری داشته ولی با افزایش مصرف کود اوره بیشتر از 200 کیلوگرم در هکتار میزان نیترات در اسفناج را به حد سمیت رساند.


واژگان کلیدی :
اوره – کود حیوانی- نیترات- اسفناج



مقدمه :

با توجه به اینکه اراضی شالیزاری پس از برداشت برنج، حدود 6 تا 7 ماه از سال خالی از کشت ماند. جهت استفاده بهینه از این اراضی که حدود 2300000 هکتار می باشد و اهمیت کشت دوم و نقش ارزنده سبزیجات در تغذیه انسان خصوصاً اسفناج از اهمیت خاصی برخوردا راست . اسفناج از سبزیجات مهم برگی است که برگ و ساقه ظریف آن به صورت تازه و یا فرآوری شده مصرف می شود. اسفناج بومی آسیای مرکزی و به احتمال زیاد ایران است . شرایط آب و هوایی مازندران عملاً امکان کشت و پرورش بسیاری از سبزیجات از جمله اسفناج را در ماه های پاییز و زمستان فراهم می سازد. با آگاهی به سطح زیر کشت برنج در استان مازندران و با توجه به میزان سطح زیرکشت سبزیجات به عنوان کشت دوم بعد از برنج که حدود 40% را بالغ می شود. تغذیه متعادل و صحیح اسفناج یکی از عوامل مهم افزایش این محصول به شمار می رود. افزایش تولید این محصول از مواردی است که سعی می گردد از طرق مختلف تامین گردد. اما یکی از محدودیتهای عمده در این امر حاصلخیزی کم و بافت سنگین خاک در اغلب نقاط استان است. برای افزایش حاصلخیزی خاک طرق مختلفی وجود دارد ولی یک از موثرترین روشها که علاوه بر بهبود وضعیت حاصلخیزی در بهبود وضعیت فیزیکی خاک نیز موثر است، مصرف کودهای آلی می باشد.

لذا با توجه به منابع کود آلی موجود در استان و اینکه کاربرد چه مقدار کود دامی کافی خواهد بود موضوعی است که در این تحقیق بدان توجه شده است . بطور کلی افزایش کودهای آلی به خاک باعث بهبود وضعیت حاصلخیزی و تهویه خاک گردیده که این پدیده نیز افزایش فعالیت بیولوژیکی موجودات زنده ریز را سبب می گردد و مجموع این عوامل افزایش عملکرد را در پی خواهد داشت (سالاردینی، 1371). نوئرنبرگ (1989) گزارش داد که افزایش 12 تن کود مرغی به خاک، اختلاف معنی داری بین عملکرد محصولات مختلف با تیمار کود شیمیایی به تنهایی ، نشان داد.



هلال و همکاران (9) نیز تاثیر مفید مصرف کمپوست در رشد سبزیجات را گزارش نمودند. بر اساس مطالعات آنها بالاترین وزن تر و وزن خشک در سبزی و صیفی جات مورد آزمایش در تیمارهای حاوی کمپوست بدست آمد. پرات (13) نشان داد که کود دامی تمام و یا بخش اساسی نیتروژن مورد نیاز گیاه و همچنین فسفر، پتاسیم و عناصر کم مصرف را نیز تأمین می کند. پیمنتل (12) گزارش نمود که کل نیتروژن موجود در کود دامی 50% به صورت نیتروژن آلی و 50% به صورت آمونیوم بوده است که در سال اول مصرف 40 درصد نیتروژن آلی (پس از تبدیل به نیتروژن معدنی) و 80 درصد آمونیوم آن قابل جذب می باشد و اگر هر سال کود دامی در مزرعه مصرف می شود سالانه 75 درصد کل نیتروژن کود قابل استفاده است. البته اختلاط کود دامی با خاک می تواند با کاهش تصعید آمونیاک تأثیر بیشتری بر نیتروژن قابل جذب خاک داشته باشد.


در آزمایش ونگ و همکاران (14) با بررسی کاربرد 0 ، 10 ، 25 ، 50 ، 75 تن در هکتار کود دامی کمپوست شده نشان داده شد که عناصر ریز مغذی مثل روی، مس، منگنز نیز در خاک زیاد شد ولیکن به حد سمیت نرسید. کود دامی با داشتن درصد بالایی از عناصر ریز مغذی می تواند نقش موثری در افزایش این عناصر در خاک داشته باشد، که در این ارتباط محققان نیز گزارش نمودند که کود گاوی عناصر کم مصرف و بیوماس میکروبی خاک را در مقایسه با کود شیمیایی افزایش می دهند (6 و 7). زارعی (2) تحقیقی در مورد مقدار مصرف کودهای نیتروژنی روی تجمع نیترات در سبزیجات انجام داد. طبق نتایج وی مقدار نیترات با افزایش کود نیتروژنی افزایش نشان می داد.


خراط صادقی (1) در تحقیقاتی که انجام داد اظهار داشت که کشت سبزیجات برگی در اراضی شالیزاری بعد از کشت برنج اسفناج از عملکرد (14 تن در هکتار) و کیفیت نسبتاً خوبی برخوردار بوده است و به عنوان یکی از سبزیجات معرفی شده مناسب برای کشت دوم می باشد.


مواد و روشها :

این آزمایش در ایستگاه تحقیقات کشاورزی قراخیل در 10 کیلومتری جنوب شرقی قائم شهر که مختصات جغرافیایی آن طول جغرافیایی و عرض جغرافیایی با متوسط بارندگی سالیانه 700 میلی متر می باشد اجرا گردید. ارتفاع متوسط منطقه از سطح دریا 10 متر می باشد. بافت خاک از نوع si-c یا c-si-c می باشد. شوری خاک بین 75/0-81/0 بر متر و اسیدیته 98/7 ر ش گردیده است.


به منظور بررسی اثر افزایش کود دامی و اوره بر عملکرد و تجمع نیترات در اسفناج طرحی در قالب بلوک های کامل تصادفی و به صورت کرتهای یک بار خرد شده با سه تکرار در سال 1386 اجرا گردید. تیمارهای اصلی شامل سه سطح کود حیوانی (0-20-40 تن در هکتار)و تیمارهای فرعی کود اوره در چهار سطح (0-100-200-300 کیلوگرم در هکتار) بود که با تیمار شاهد (عدم مصرف کود حیوانی و اوره) مقایسه گردید. کود دامی موردنظر با توجه به نوع تیمار در سطح خاک پخش و توسط دیسک با آ ن مخلوط گردید که البته کودهای پایه با توجه به آزمون خاک نیز به همراه کود دامی به خاک داده شد.

هر کرت شامل 4 خط 5 متری بفواصل 30 سانتی متر که خطوط کناری به عنوان حاشیه می باشد. کلیه عملیات کاشت داشت و برداشت سبزی مطابق توصیه مرکز تحقیقات انجام پذیرفت. بعد از برداشت نمونه های گیاه به آزمایشگاه منتقل گردید و ضمن اندازه گیری عملکرد سایر خصوصیات شامل فسفر پتاسیم آهن روی و منگنز اسفناج نیز اندازه گیری شد.


نتایج و بحث :

در جدول 1 و 2 به ترتیب ویژگی های فیزیکوشیمیایی خاک و کود دامی مورد آزمایش آمده است. جدول 1 نشان می دهد که خاک بدون محدودیت شوری بوده و دارای بافت نسبتاً مطلوبی می باشد.




تأثیر تیمارهای مختلف بر عملکرد اسفناج :

نتایج حاصل از تجزیه واریانس عملکرد اسفناج نشان داده است که این عامل به طور معنی داری در سطح پنج درصد تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار گرفت (جدول3). در این میان تیمارهای n0m0 و n4m3 به ترتیب 15481 و 10777 کیلوگرم در هکتار کمترین و بیشترین مقادیر عملکرد را به خود اختصاص دادند.

چرا که با افازیش سطح کود اوره و کود دامی، عناصر غذایی موردنیاز گیاه در حد مطلوب در دسترس گیاه قرار می گیرد. کود دامی حاوی مقادیر قابل ملاحظه ای از عناصر ریز مغذی به فرم قابل جذب می باشند و افزایش فعالیت میکروبی در اثر مصرف کودهای آلی موجب افزایش جذب عناصر غذایی و رشد گیاه می باشد زمانی که این کودها تجزیه می شوند فرمهای قابل جذب ازت، فسفر، پتاسیم، آهن منگنز و روی را تولید می کنند و عناصر غذایی را به تدریج اما مداوم و پیوسته در اختیار گیاه قرا ر می دهند در ضمن بهبود خصوصیات فیزیکی خاک نیز در افزایش عملکرد نیز می تواند موثر باشد.




تاثیر تیمارهای مختلف بر غلظت عناصر غذایی :


با توجه به جداول 3-4-5-6-7-8 و 9 مشاهده می شود که غلظت عناصر غذایی موجود در اسفناج بیشتر تحت تأثیر معنی دار تیمار کود دامی قرار گرفته است و با افزایش میزان مصرف کود دامی غلظت این عناصر در اسفناج نیز افزایش داشته است. اثر مواد آلی در تغذیه بهتر گیاه از عناصر ریز مغذی به قرار زیر است.


- عناصر ریز مغذی در پ هاش های معمولی خاک های زراعی نامحلول و در نتیجه غیرقابل استفاده اند.


اسیدهای هومیک و فلوییک با این کاتیونها کمپلکس هایی را ایجاد می کنند که در پ هاش های معمولی خاک محلول در آب بوده قابل استفاده گیاه می باشند.

- بعضی از مواد آلی خاک مانند اسید هومیک با ایجاد ترکیبات پیچیده تر عناصر ریز مغذی را جذب کرده محلولها را به ریشه منتقل می کنند.

با جذب و نگهداری آهن و آلومینیم در خاک های اسیدی و کلسیم در خاکهای آهکی مواد آلی جذب تغذیه بهتر فسفر می شود.

پرات (13) نشان داد که کود دامی تمام و یا بخش اساسی نیتروژن موردنیاز گیاه و همچنین فسفر پتاسیم و عناصر کم مصرف را نیز تأمین می کند.




تأثیر تیمارهای مختلف بر غلظت نیترات :

نتایج حاصل از تجزیه واریانس عملکرد اسفناج نشان داده است که این عامل به طور معنی داری در سطح پنج درصد تحت تیمارهای آزمایشی قرار گرفت (جدول3).

با توجه به جدول 3 و 10 مشاهده می شود که با افزایش میزان کود نیتروژن میزان تجمع نیترات در بافت های اسفناج افزایش معنی داری می یابد. همانطور که از شکل برمی آید افزایش کود نیتروژنه تا میزان 200 کیلوگرم در هکتار میزان نیترات گیاه را به سمت آستانه سمیت نیترات (3000) پی پی ام نمی رساند. چنانچه مشاهده می شود افزایش ازت خاک به بالای 200 کیلوگرم در هکتار میزان نیترات را به حد سمیت می رساند. این محصولات بهتر است که تا حد امکان مصرف نشوند.


کودهای نیتروژنه ازته بعد از مصرف در خاک تحت تأثیر باکتریهای خاک نظیر نیتروزوموناس و نیتروباکتر نهایتاً به نیترات تبدیل می شوند. در حالت عادی گیاه بعد از جذب نیترات آن را در ریشه احیاء و به ترکیبات آمونیاکی تبدیل می کند آنگاه این ترکیب از طریق سیستم آوندی به قسمتهای مختلف گیاه منتقل شده و در فرایندهایی که نیاز به نیتروژن دارند بکار گرفته می شود. ولی چانچه میزان نیترات خاک به دلیل مصرف بیش از حد کودهای نیتروژنه افزایش یابد گیاه توانایی لازم برای احیای این ماده را نداشته و این ترکیب با مکانیزم انتقال توده ای و از طریق سیستم آوندی وارد اندامهای گیاه می شود.


در اسفناج بیشتر این مقدار نیترات در ساقه کوتاه و دمبرگهای آن ذخیره می شود. تنها مقدار کمی از آن وارد فرایندهای نظیر آسیمیلاسیون و سنتز پروتئین ها می شود. در طول روز با تابانده شدن نور هم فعالیت آنزیم نیترات رداکتاز بیشتر شده و هم فعالیتهای فتوسنتزی و سنتز پروتئین سرعت می یابد که در هر دو صورت باعث مصرف شدن نیترات تجمع یافته در اندامها می شود و میزان آن کاهش می یابد. نتایج اخیر با نتایج کانت لیف (4) لورنز (8) و گراسکو (5) و مینوتی (10) مطابقت دارد.



نتیجه گیری :

نتایج این تحقیق نشان می دهد که به طور کلی با مصرف مقدار بیشتر کود دامی نتایج بسیار مطلوبی روی عملکرد و عناصر غذایی موجود در اسفناج داشته است. به طور کلی مواد آلی در تغذیه عناصر ریز مغذی به وسیله گیاهان اهمیت زیادی دارند.

البته قضاوت در مورد تاثیر سطوح بالای کود اوره مصرفی روی غلظت عناصر غذای ریزمغذی موجود در اسفناج مشکل می باشد ولی بطور واضح مشخص است که با مصرف بیش از 200 کیلوگرم در هکتار کود اوره میزان نیترات تجمع یافته بیش از حد استاندارد می باشد.


پیشنهادات :

بهتر است که در زمان کشت محصولات سبزی و صیفی تا حد امکان از منابع مختلف کودهای آلی تجزیه شده استفاده گردد. زیرا علاوه بر تاثیرات مطلوبی که روی خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک دارد با توجه به عناصر غذایی موجود در کودهای آلی موجب تغذیه مناسب گیاه می گردد و از طرفی یکی از منابع سهل الوصول و اقتصادی برای اکثر کشاورزان می باشد. با توجه نتایج حاصله در این آزمایش بهترین مقادیر مصرف کود اوره 200 کیلوگرم در هکتار و کود دامی 40 تن در هکتار پیشنهاد می گردد. اگرچه با مصرف بیشتر از 200 کیلوگرم در هکتار کود اوره عملکرد اسفناج نیز افزایش می یابد ولی اثرات سوئی روی تجمع نیترات داشته لذا مصرف بیشتر از 200 کیلو در هکتار کود اوره توصیه نمی گردد.


فهرست منابع :

1- خراط صادقی، ش. 1377. بررسی امکان کشت سبزیجات برگی پس از برداشت برنج. پنجمین کنگره اصلاح نباتات، کرج.

2- زارعی، ح، 1374. بررسی تجمع نیترات در سبزیهای کاهو و اسفناج در اثر مصرف کودهای ازتی، پایان نامه کارشناسی ارشد باغبانی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس ، تهران، ایران

3- سالاردینی، علی اکبر. 1371. حاصلخیزی خاک. انتشارات دانشگاه تهران. ایران.



4- cantliff, d.j. 1972. nitrogen accumulation in table beets and spinach as affected by nitrogen, phosphorus, potassium nutrition and light intensity. j. amer. hort. sci. 97:539-569. of

5- carrasco, g.a. and s. w. barrage. 1992. diurnal fluctuations in nitrate accumulation and reeducates activity in lettuce grow using nutrient film technique. act hort. 324.

6- change, c., sommer feldt, t.g. and endz, t. 1991. soil chemistry after eleven annual applications of cattle feedlot manure. j. environ. qual. 20: 475-480.

7- fraser, d.g.d., dorna, j.w., saha, w.w. and lassoing, g.w. 1988. soil microbial populations and activities under conventional and organic management. j. environ. qual. 17. 585-590.

8- lorenz, o.a. 1976. potential nitrate levels in edible plant part university of california, usa.

9- hellal- rm; shaheen- am; omar- n-m; mahmoud-ar. 1996. comparative studies on seedling production of some vegetable crops with various agricultural media. egyption. j. of. horticulture. 23(2): 129-144. cab abstracts 1996-980.

10- minotti, p.l.1977. critique of potential nitrate level in edible plant parts. connell university. usa.

11- nuernberg, n.j., j.g. stammel. 1989. crop yields and soil chemical properties under different crop rotation, organic and mineral fertilizer treatments. revista- brasileira- de- ciencia- do- solo. 13: 1,87-93.

12- pimentel, d. 1993. economics and energies of organic and conventional farming. j. agric environ. ethics. 6:53- 60.

13- pratt, p.f. 1982. fertilizer value of manure. paper presented at agricultural waste conference. march 1982, mexico city, mexico.

14- wong, j.w.c., ma, k.k., and cheung, c. 1999. utilization of a manure compost organic farming in hong kong. biores. tech. 67: 43-46.

نظرات() 
Cialis online
جمعه 16 آذر 1397 05:34 ق.ظ

You actually mentioned it superbly!
cialis professional from usa cialis daily cialis en mexico precio does cialis cause gout cialis coupons generic cialis 20mg uk cialis authentique suisse cialis coupons printable enter site natural cialis buy cialis online legal
buy cialis delhi
پنجشنبه 15 آذر 1397 10:22 ق.ظ

Fantastic write ups. Regards.
ou trouver cialis sur le net cialis coupon safe dosage for cialis cialis canada on line generic low dose cialis we use it cialis online store where cheapest cialis how to purchase cialis on line interactions for cialis cialis for daily use
Cialis 20 mg
چهارشنبه 14 آذر 1397 02:14 ب.ظ

Appreciate it. Quite a lot of postings.

we recommend cialis best buy cialis kaufen look here cialis cheap canada canada discount drugs cialis price cialis wal mart pharmacy cialis rckenschmerzen buy name brand cialis on line cialis 20 mg cialis 20mg prix en pharmacie does cialis cause gout
buy cialis cheap
چهارشنبه 14 آذر 1397 02:46 ق.ظ

Lovely stuff, Thank you.
wow cialis 20 prezzo cialis a buon mercato generic cialis at the pharmacy generic cialis cialis online napol cialis manufacturer coupon safe dosage for cialis cialis online deutschland generic low dose cialis cialis patent expiration
Cialis generic
سه شنبه 13 آذر 1397 04:20 ق.ظ

You've made the point.
bulk cialis cialis generico postepay click here cialis daily uk ou acheter du cialis pas cher cialis tablets cialis generic tadalafil buy cialis pills in singapore we choice cialis pfizer india cialis flussig cialis arginine interactio
Generic cialis
دوشنبه 12 آذر 1397 04:10 ب.ظ

Fine facts. Thank you!
wow cialis tadalafil 100mg cialis 10mg prix pharmaci cialis diario compra cialis mit grapefruitsaft wow cialis 20 click here to buy cialis cialis without a doctor's prescription link for you cialis price cialis side effects dangers cost of cialis per pill
Cialis online
دوشنبه 12 آذر 1397 04:03 ق.ظ

Regards, Ample write ups.

cialis cuantos mg hay viagra vs cialis comprar cialis navarr cialis 10mg prix pharmaci cialis pills canada discount drugs cialis cialis generic availability wow cialis tadalafil 100mg cialis tablets cialis pills price each
Buy cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 03:32 ب.ظ

Really lots of terrific advice.
ou acheter du cialis pas cher cialis free trial the best choice cialis woman cialis side effects sublingual cialis online cialis official site brand cialis nl cialis daily reviews cialis sans ordonnance cialis professional from usa
buy tadalafil online
یکشنبه 11 آذر 1397 03:43 ق.ظ

Thanks a lot, I like this!
tadalafilo cialis purchasing cialis daily new zealand cialis generique venta de cialis canada precios de cialis generico cialis cuantos mg hay rezeptfrei cialis apotheke cialis daily new zealand tadalafil tablets
Buy generic cialis
شنبه 10 آذر 1397 04:11 ب.ظ

Great data, Appreciate it!
side effects for cialis calis only now cialis 20 mg cialis canadian drugs only best offers cialis use cialis reviews click now buy cialis brand click here cialis daily uk cialis kamagra levitra cialis for sale
Buy cialis online
شنبه 10 آذر 1397 03:20 ق.ظ

You actually mentioned that exceptionally well!
viagra cialis levitra cialis baratos compran uk buy cialis online cialis soft tabs for sale sialis price cialis per pill side effects of cialis cialis prices cialis 20 mg cialis et insomni
where to buy cialis online
جمعه 9 آذر 1397 04:04 ب.ظ

Terrific knowledge. With thanks.
cialis dose 30mg costo in farmacia cialis il cialis quanto costa the best choice cialis woman cialis generique 5 mg cialis pharmacie en ligne order a sample of cialis generic low dose cialis cialis from canada how do cialis pills work
Cialis online
جمعه 9 آذر 1397 04:18 ق.ظ

Great write ups. Many thanks.
side effects for cialis cialis generico postepay the best site cialis tablets viagra or cialis cost of cialis cvs deutschland cialis online i recommend cialis generico cialis tablets for sale cialis online napol interactions for cialis
Cialis generic
پنجشنبه 8 آذر 1397 04:56 ب.ظ

Thank you. Plenty of posts!

cialis generique 5 mg il cialis quanto costa where cheapest cialis cialis coupons printable precios de cialis generico cialis 20 mg effectiveness what is cialis cialis soft tabs for sale prezzo cialis a buon mercato cialis generisches kanada
buy tadalafil no prescription
پنجشنبه 8 آذر 1397 04:59 ق.ظ

With thanks! I value it.
cialis ahumada weblink price cialis where do you buy cialis acheter cialis meilleur pri brand cialis nl deutschland cialis online cialis mit grapefruitsaft viagra cialis levitra side effects for cialis cialis flussig
buy cheap cialis no prescription
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:25 ق.ظ

Whoa a good deal of helpful knowledge!
tadalafil tablets cialis billig cialis 5 mg scheda tecnica cialis 30 day sample cialis generico en mexico cialis dosage recommendations buy brand cialis cheap tadalafil 5mg buying cialis overnight cialis professional from usa
buy levitra 10mg
جمعه 20 مهر 1397 02:48 ق.ظ

You actually explained that terrifically!
levitra 20 mg bayer prezzo levitra generic levitra buy levitra online buy levitra 10mg buy levitra online levitra buy levitra levitra buy levitra online
Cialis prices
سه شنبه 10 مهر 1397 03:26 ب.ظ

Nicely put. Kudos!
when can i take another cialis generic cialis where cheapest cialis cialis lilly tadalafi does cialis cause gout cialis sale online we like it cialis price cialis 20 mg best price generic cialis cialis generico milano
buy cheap cialis no prescription
یکشنبه 8 مهر 1397 09:53 ق.ظ

Useful stuff. Thank you!
generic cialis 20mg tablets cialis tadalafil generic cialis tadalafil i recommend cialis generico walgreens price for cialis generic cialis at the pharmacy cialis online acquistare cialis internet compare prices cialis uk try it no rx cialis
Cialis 20 mg
شنبه 7 مهر 1397 10:51 ق.ظ

You said it very well!
generic cialis 20mg uk generic cialis in vietnam cialis generico in farmacia cialis baratos compran uk cialis price thailand effetti del cialis buy cialis online only best offers cialis use click here cialis daily uk discount cialis
viagraessale.com
سه شنبه 27 شهریور 1397 09:02 ب.ظ

Wonderful content. Thank you!
callus cialis in sconto link for you cialis price cialis 5 mg funziona cialis cuantos mg hay rezeptfrei cialis apotheke cialis cuantos mg hay cialis sicuro in linea click here cialis daily uk cialis baratos compran uk
viagra pills
سه شنبه 13 شهریور 1397 08:01 ق.ظ

Appreciate it, Loads of advice!

how to buy viagra without prescription where to buy real viagra online sildenafil usa sildenafil generic price where yo buy viagra buy viagra tablets buy viagra online nz viagra online pharmacy levitra where can i order viagra online viagra cheap no prescription
Cialis prices
دوشنبه 12 شهریور 1397 11:43 ب.ظ

Nicely put, Appreciate it.
if a woman takes a mans cialis only here cialis pills buy cialis online nz cialis farmacias guadalajara tadalafil 5mg achat cialis en suisse il cialis quanto costa female cialis no prescription prezzo cialis a buon mercato cialis sale online
http://cialisky.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 06:30 ق.ظ

Superb data. Thanks.
try it no rx cialis buy cialis safe site to buy cialis online buy cialis online cheapest cialis 10 doctissimo price cialis per pill cialis coupons printable cialis 5 mg schweiz cialis 5mg purchase once a day cialis
http://cialisiv.com/
یکشنبه 11 شهریور 1397 03:51 ب.ظ

Cheers. Numerous info!

prix de cialis side effects for cialis compare prices cialis uk best generic drugs cialis cialis prices buy cialis online cheapest buy cialis online cheapest cialis ahumada cialis 5 mg para diabeticos cialis taglich
http://babecolate.com/how-to-buy-cialis-strips-from-california.html
دوشنبه 22 مرداد 1397 08:58 ب.ظ

Cheers. Quite a lot of postings!

buy cheap cialis in uk cialis sans ordonnance enter site very cheap cialis cialis 10mg prix pharmaci get cheap cialis opinioni cialis generico cialis 05 cialis online holland dose size of cialis cialis generico milano
Cialis generic
دوشنبه 7 خرداد 1397 07:26 ق.ظ

Whoa tons of terrific advice!
cialis without a doctor's prescription when can i take another cialis cialis therapie cialis official site cialis purchasing generic cialis in vietnam where cheapest cialis viagra vs cialis vs levitra cialis prezzo in linea basso venta cialis en espaa
Buy cialis online
جمعه 7 اردیبهشت 1397 10:24 ب.ظ

Amazing loads of fantastic data.
cialis rckenschmerzen cialis sicuro in linea we like it cialis price overnight cialis tadalafil cialis lilly tadalafi only here cialis pills legalidad de comprar cialis india cialis 100mg cost buy cialis cheap 10 mg buying cialis overnight
Online viagra
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 01:54 ب.ظ

You explained that terrifically!
online prescription for viagra best place to buy viagra online sildenafil pharmacy buy viagra in china is it illegal to buy viagra cheap generic viagra sildenafil generic uk online prescription for viagra buy generic viagra without prescription buy viagra alternative
Buy cialis
شنبه 18 فروردین 1397 05:37 ق.ظ

You actually suggested that effectively.
cialis great britain how do cialis pills work does cialis cause gout cialis canada cialis tablets australia cialis pills boards fast cialis online cialis kamagra levitra generic for cialis effetti del cialis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30

نظرسنجی

    وبلاگ را چگونه ارزیابی میکنید ؟










تبلیغات پیامکی تبلیغات پیامکی

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :