تبلیغات
گفتمان خاكشناسی - مقاله

گفتمان خاكشناسی

به امید روزی كه قدر خاك را هم بدانیم

چهارشنبه 1 شهریور 1391

مقاله

نویسنده: سید عبدالله حسینی مهندس خاكشناسی   طبقه بندی: حاصلخیزی خاك، 

دانلود مقاله نقش عنصر ریزمغذی روی در گندم:

پژوهشگر: عبدالرضا حسنکی کارشناس ارشد زراعت- جهاد کشاورزی شهرستان شوشتر/خردادماه 89

نقش عنصر ریزمغذی روی در گندم:

عبدالرضا حسنکی : کارشناس ارشد زراعت- جهاد کشاورزی شهرستان شوشتر/خردادماه 89

- روی (Zn)

روی در خاک:

کمبود روی در خاک های زراعی دنیا مخصوصا آهکی عمومیت دارد . نتایج تجزیه ی خاک های زراعی ایران و همچنین گیاهان موید آن است که کمبود روی در این خاک ها و گیاهان به دلایل متعددی از جمله آهکی بودن خاک های زراعی ، PH بالا ، حضور بی کربنات فراوان در آب های آبیاری ، شوری خاک ، پایین بودن مواد آلی خاک ، مصرف فراوان و بیش از نیاز کودهای فسفاتی ونهایتاٌ عدم رواج مصرف کودهای محتوی روی شایع است.

کاهش تولیدات کشاورزی مخصوصاٌ غلات در اکثر کشاورهای جهان از جمله هندوستان ، چین ،استرالیا ، ترکیه و بالاخره ایران ناشی از کمبود روی در خاک های زراعی گزارش شده است . از آنجایی که غلات غذای اصلی مردم این قبیل کشورها را تشکیل می دهد ، کمبود روی به شکل وسیعی در ساکنین آنها مشاهده می شود . در ایران و سایر کشورهای جهان سوم که بیش از 50% کالری مورد نیاز آنان از نان و برنج بدون سبوس تامین می گردد ، کمبود روی شدید تر خواهد بود {Milad , Musaiger 1996 ؛ ملکوتی و طهرانی ، 1378 و ملکوتی ، 2033}

به دلایل زیادی از جمله آهکی بودن ، فقر مواد آلی و فروانی کربنات کلسیم ، در بیش از 85 % خاک های زراعی کشور مقدار روی قابل استفاده کمتر از حد بحرانی ( یک میلی گرم در کیلوگرم) بوده و اگرغنی سازی محصولات کشاورزی نیز مطرح باشد که هست ، تحت این شرایط 100 % خاک های زراعی کشور نیاز به سولفات روی خواهند داشت ، بنابراین غلظت روی در محصولات کشاورزی زراعی کشور بسیار پایین می باشد. { ملکوتی و همکاران ، 1379}

متوسط وزن روی در سنگ کره 80 میلی گرم در کیلوگرم و میانگین غلظت روی در خاک نیز در همین حدود است . روی به صورت ترکیبات غیر محلول و کم محلول کربنات روی (ZnCO3) و سولفور روی (ZnS) در خاک ها یافت می شود .افزون بر آن ، روی با منیزیم رس های گروه مونت موریلونایت عمل جانشینی را انجام می دهد . روی به صورت یون دو ظرفیتی به وسیله ی ریشه های گیاه جذب می گردد . و انتقال آن به همراه اسیدهای آمینه صورت می گیرد غلظت آن در آوندهای آبکشی کم است بنابراین عنصری غیرپویا است .

اگر مقدار روی در برگ ها از 20 میکروگرم در گرم ماده ی خشک کمتر باشد ، بروز علایم کمبود محتمل خواهد بود . روی تشکیل دهنده و فعال کننده شماری از سیستم های آنزیمی می باشد . کمبود روی در خاک های ایران عمدتاٌ در درختان میوه ، مانند سیب و هلو و به صورت کچلی شاخه ها رایج است . کمبود روی در پنبه سبب کوچكی برگی می گردد.کمبود روی ،در خاک هایی که در آنها از از گودهای فسفاتی فراوان استفاده شده باشد به دلیل رقابتی که بین فسفر و روی در جذب به وسیله ی ریشه گیاهان وجود دارد مطرح می گردد { ملکوتی ، 2033}. زیادی فسفر مانع جذب روی و یا انتقال آن در داخل گیاه می شود . آزمایش هایی که در مورد اثر متقابل فسفر و روی بر رشدوعملکرد ذرت علوفه ای انجام گرفت ، نشان داد که عمل کاهندگی فسفردر جذب روی به وسیله ی ذرت به علت تشکیل فسفات روی در خاک نبوده ، چون با فزونی قابل توجه میزان فسفر در خاک ، غلظت فسفر در برگ افزایش ، ولی میزان روی در آن کاهش می یابد .

فسفر و روی در خاک بر هم اثری نداشته ، بلکه واکنش متقابل آنها در درون سیستم گیاهی رخ می دهد که با افزایش فسفر جذب ، روی دچار وقفه می گردد . غلظت روی در خاک ها متفاوت بوده و در خاک هایی با منشا آذرین مقدار آن 70 و در خاک های رسوبی 95 میلی گرم در کیلوگرم است . میانگین مقدار روی در خاک های زراعی در محدوده ی 40 تا 50 میلی گرم در کیلوگرم می باشد .بطور طبیعی Zn در گیاهان سالم 30 تا 50 میلی گرم در کیلوگرم بوده و اگر غلظت آن به بیشتر از 400 میلی گرم در کیلوگرم برسد ، حد مسمومیت آن شروع می گردد {Marschner ، 1995 ؛ خلد برین و اسلام زاده ؛ 1380 ؛ Alloway ، 2004}.

فیزیولوژی روی در گیاه:

روی به طور عمده به صورت کاتیون دو ظرفیتی (Zn2+) و در PH بالا احتمال دارد به صورت کاتیون یک ظرفیتی (ZnOH+) نیز توسط گیاه جذب شود . جابجایی آن در مسافت دور ، به طور عمده در درون آوند چوبی انجام می گیرد و در این آوندها یا به اسیدهای آلی می چسبد و یا به صورت کاتیون دو ظرفیتی به صورت آزاد وجود دارد . روی در گیاهان اکسید و یا احیا نمی شود و تمایل شدید برای تشکیل ترکیبات پیچیده هورال دارد . روی یا به عنوان بخش فلزی آنزیم ها و یا به عنوان فعال کننده شماری از آنزیم ها از نظر نوع کار ، ساختمان و یا تنظیم نقش آنها عمل می کند {خلدبرین و اسلام زاده ؛ 1380}

یکی از وظایف عمده روی در گیاه ، سنتز پروتئین است و کمبود آن پروتئین را کاهش و آمینواسیدهای آزاد و آمیدها را افزایش می دهد . روی در تولید پروتئین ، ساخته شدن هورمون اکسین (Auxin) و آنزیم های مسئول تولید نشاسته موثر است . روی در فتوسنتز ، سوخت و ساز ، در فعال سازی آنزیم نیترات رداکتاز آنزیم های انتقال دهنده فسفات (هگزوکیناز) موثر است . با افزایش روی ، تولید تریپتوفان و هورمون های رشد اکسین (IAA) افزایش می یابد . اکسین در فتوسنتز و رشد و توسعه برگ و ساقه گیاه نقش دارد .برای ساخته شدن IAA ، وجود تریپتوفان الزامی است . با افزایش روی ، غلظت IAA افزایش یافته و کلروفیل بیشتری ساخته شده ، پیری به تاخیر افتاده و میزان فتوسنتز افزایش می یابد .با افزایش کلرویل ، بازدهی کلروپلاست ها در جذب انرژی خورشیدی نیز افزایش می یابد . روی در افزایش نفوذپذیری دیواره سلولی نقش داشته و بدین ترتیب مقاومت گیاه را در برابر تنش های زنده ( آفات و بیماری ها ) و غیر زنده (خشکی و درجه حرارت) افزایش می دهد {Marschner ، 1995 و Alloway ، 2004} .

در اثر کمبود روی ، تراوایی غشای پلاسمایی (سلولی) افزایش یافته و منجر به خروج نیترات ، پتاسیم و ترکیبات آلی از سلول های ریشه به بیرون ( ریزوسفر) می گردد . با کمبود روی ، فتوسنتز و سوخت و ساز کاهش یافته و از جذب آب و مواد غذایی توسط گیاه کاسته شده و در نهایت رشد گیاه متوقف می گردد . با کمبود روی ، برگ ها ریز می شوند ،چون در عدم حضور روی ، هورمون رشد اکسین تولید نمی گردد . وقتی غلظت روی در گیاه کاهش یابد ، باید تریپتوفان کم و اکسین کاهش و در نهایت رشد گیاه متوقف می گردد {خلدبرین و اسلام زاده ، 1380 ، ملکوتی و داودی ، 1381 } .

روی علاوه بر آن که جزو ساختمان آنزیم ها می باشد ، فعال کننده بیش از 70 نوع آنزیم در گیاهان می باشد .روی در ساختمان آنزیم های مهمی نظیر الکل دی هیدروژناز ، سوپراکسید دسموتاز (Cu-Zn –SOD) . کربنیک آنهیدراز (CA) شرکت داشته و در آنزیم های دی هیدروژناز نظیر الکل دی هیدروژناز ، گلوتامیک دی هیدروژناز ، لاکتیک دی هیدروژناز ، مالیک دی هیدروژناز ، فسفات دی هیدروژناز،آلدولاز ، کربوکسی پیپتیداز RNA پلی مراز (سازنده پروتئین ) ، کربوکسیل فسفات ریبولوز ( سازنده نشاسته) و فسفولیپاز شرکت فعال دارد . علاوه بر شرکت در ساختمان آنزیم های فوق ، روی در فعال نمودن بیش از 70 آنزیم نیز دخالت دارد{ Alloway ، 2004} . عنصر روی ، دست کم به چهار آنزیم گیاهی چسبیده است . این چهار آنزیم عبارتند از :

الف) آنزیم الکل دی هیدروژناز :

این آنزیم بیشتر در مریستم (نوک) ریشه ها یافت می شود . در شرایط کمبود روی از فعالیت این آنزیم کاسته شده و توسعه ریشه محدود می گردد .

ب) سوپر اکسید دسموتاز (Cu-Zn –SOD) :

این آنزیم در کلروپلاست ها یافت می شود .وزن ملکولی آن 32 هزار دالتون است . سوپر اکسید دسموتاز در تبدیل سوپراکسیداز به آب اکسیژنه دخالت دارد . این آنزیم از اتصال یک اتم روی و یک اتم مس با نیتروژن هیستیدینی ساخته شده است . در تنفس نوری ، اکسیژن آزاد تولید می شود و این اکسیژن آزاد توسط اتم مس در سازو کار سم زدایی O.2 ( رادیکال آزاد) دخالت دارد . نقش آنزیم سوپراکسید دسموتاز این است که از اکسیده شدن (Peroxidation) غشاء لیپیدها جلوگیری می کند . بنابراین ، سوپراکسیددسموتاز آنزیمی است برای از بین بردن اثر سمی رادیکال های سوپراکسید(O-.2 ) در برگ های سبز بعبارت دیگر برای حفاظت سلول های یاهی از خطر رادیکال های سمی سوپراکسیداز(O-.2 ) این آنزیم مورد نیاز است {Marschner ، 1995} .

ج)کربنیک آنهیدراز (CA) :

این آنزیم در سیتوپلاسم و کلروپلاست موجود است .نقش این آنزیم کنترل و تنظیم PH درون سلولی و ذخیره نمودن گاز کربنیک به صورت بی کربنات در درون کلروپلاست ها است .وزن ملکولی آن 180 هزار دالتون است . در هر ملکول آن شش اتم روی وجود دارد . در گیاهان C3 با حضور این آنزیم در سیتوپلاسم ، گاز کربنیک بیشتری در سلول های مزوفیلی تجمع یافته و در کلروپلاست ها حرکت می نماید . کربنیک آنهیدراز باعث افزوده شدن CO2 ذخیره در سیتوپلاسم و کلروپلاست شده و بدین ترتیب میزان فتوسنتز گیاهی افزایش می یابد . گاز کربنیک برای فعالیت آنزیم روبیسکو مطلوب تر از بی کربنات است . بنابراین آنزیم کربنیک آنهیدراز برای نقل و انتقال گاز کربنیک در فرایند فتوسنتز شرکت دارد .

د) RNA پلی مراز :

روی یکی از اجزای ضروری آنزیم RNA پلی مراز است . در هر ملکول این آنزیم دو اتم روی وجود دارد و اگر روی برداشته شود ، این آنزیم غیرفعال می شود . علاوه بر این ، روی از اجزاء ریبوزوم هاست و برای نگهداری ساختمان آنها ضروری است . میزان روی در RNA ریبوزومی در سلول هایی که روی به اندازه ی کافی دارند ، 650 تا 1280 و در سلول هایی که کمبود روی دارند 300 تا 380 میکروگرم در گرم به ازای هر گرم RNA است . بدون روی ، ریبوزوم ها از هم پاشیده و RNA ها تخریب می شوند ؛ در نهایت پروتئین تشکیل نمی گردد .

روی در سوخت و ساز DNA و RNA موثر بوده و در تولید اسیدهای نوکلئیک نقش دارد . وجود اسیدهای نوکلئیک برای رشد و تکثیر سلول ها الزامی است . بنابراین روی در انبساط سلول ها نقش دارد . روی از دو طریق بر فتوسنتز و سوخت و ساز قندها موثر است یکی از طریق تاثیر بر فعالیت آنزیم کربنیک آنهیدراز که در اثر کمبود روی ، این آنزیم کم شده و در نتیجه از تولید بی کربنات کاسته می شود .

در نتیجه کاهش HCO3- ، میزان تولید OAA و در نتیجه اسید مالیک کاهش می یابد . در فعالیت آنزیم RUBISCO در گیاهان C3 و ترکیب CO2 با RUBP روی نیز دخالت دارد . این عنصر بر فعالیت آنزیم Bisphosphatase 6 و 1- F تاثیر داشته و کمبود آن سبب کاهش فعالیت این آنزیم می شود ود و در نتیجه تشکیل قندها و گلوکز و تولید نشاسته نیز کم می شود .

با کمبود روی ، سوخت و ساز قندها به دلیل کاهش فعالیت کربنیک آنهیدراز متوقف می گردد . انباشتگی اسیدهای آمینه و آمیدها اتفاق می افتد ولی این انباشتگی در کمبود سایر عناصر کم مصرف به این شدت پیش نمی آید . نظر کلی این است که در اثر کمبود روی ، رشد گیاه کوتاه و برگ ها کوچک می مانند ، علت این امر را بهم ریختگی در سوخت و ساز اکسین ها و به ویژه اسید ایندول استیک (IAA) می دانند .روی در ایجاد IAA اهمیت ویژه ای دارد ، IAA هم از تریپتوفان به وجود می آید ( خلدبرین و اسلام زاده ، 1380} .

آثار نامطلوب کمبود روی در بافت های مریستمی که تقسیم و طویل شدن سلول ها در آنجا اتفاق می افتد بیشتر دیده می شود . در این ناحیه نیاز اختصاصی بالایی برای حفظ و تداوم سنتز پروتئین ها به روی وجود دارد .افت عملکرد ناشی از کمبود روی در شرایط دیم بیشتر از شرایط آبی است . تولید فیتوسیدروفورها (PS) به عنوان پاسخ به کمبود روی و آهن تنها در گروهی از تک لپه ای ها به نام خانواده غلات (گیاهان استراتژی II) مشاهده شده است .

فیتوسیدروفورها ، لیگاندهای با وزن ملکولی کم بوده که کمپلکس پایداری با آهن و روی تشکیل می دهند . این ترکیبات آمینوکربوکسیلاتی شش دندانه ای در جذب این عناصر نقش موثری دارند . اسید موژینک (MA) در گروه سیدروفورها می باشد و سبب متحرک شده روی می گردد . با عنایت به توانمندی گونه Pseudomonas putida در تولید سیدروفور و جذب روی توسط گیاه ، این گونه را می توان گونه تولید کننده زینکوفور نامگذاری نمود {رسولی ؛ 1384}.

تشخیص اختلالات تغذیه ای:

هنگامی که غلظت روی در گیاهان از 400 میلی گرم در کیلوگرم زیاد شود ، مسمومیت روی مطرح می گردد . سمیت روی در گیاهان زراعی ، به طور عمده به علت مصرف کودهای فاضلابی است که غلظت روی در آنها بالاست . سمت روی ، رشد گیاه را کند و یا متوقف می نماید . همچنین برگ ها زردرنگ و کلروز می شوند که خود نشانه اختلال در سوخت و ساز آهن نیز هست . در نهایت سبب مرگ برگها می گردد .در حالی که بیشتر گیاهان نسبت به زیادی روی مقاوم هستند ( زیادی روی را در واکوئل های خود ذخیره می کنند ) گیاهان بادام زمینی و سویا بسیار حساس می باشند . افزایش PH خاک با مصرف آهک موثرترین روش برای کاهش میزان مسمومیت روی در گیاهان است . این شرایط در فاضلاب و دودکش های کارخانجات سرب و روی به روشنی قابل تشخیص بوده و استفاده احتمالی از این نوع فاضلاب در اراضی زراعی در دراز مدت تهدیدی جدی برای کشاورزی پایدار و سلامت جامعه خواهد بود .

نقش روی در گندم:

نقش اساسی روی در فعال سازی تعداد زیادی آنزیم گیاهی می باشد که یا مستقیما در ساختمان آنها شرکت دارد و یا اینکه برای فعال سازی آنزیم ها لازم است . روی در ساختمان تعداد زیادی از آنزیم ها نظیر الکل دهیدروژناز ، کربونیک آنهیدراز ، روی – مس سوپر اکسید ، سیتوتاز و آر - ان – ا پلیمراز شرکت داشته و در نقل و انتقالات زیست شیمیایی سلول نقش مهمی را ایفا می کند .

در گیاهان مبتلا به کمبود روی غلظت پروتئین کاهش یافته ولی غلظت آمیدها و آمینو اسیدها افزایش می یابد . کاهش ساخت پروتئین به دلیل کاهش اسید ریبوتوکلئیک (RNA) است که این خود به علت کاهش غلظت روی از نوع آر –ان- ا پلیمراز می باشد . در گیاهان مبتلا به کمبود روی غلظت تریپتوفان و جبیبرلین کاهش می یابد و نهایتا باعث کاهش فعالیت هورمون های رشد نظیر(IAA)I ndole acetic acid می شود . کمبود این عنصر در خاک های قلیایی و با آهک فروان و مقدار اندک مواد آلی شایع است . متاسفانه اکثر خاک های کشور از کمبود این عنصر رنج می برند .

علائم کمبود روی در گندم:

معمولا اولین علائم کمبود روی در برگ های میانسال گندم ظاهر می شود ، و لیکن از این جهت تفاوت زیادی در بین گیاهان وجود دارد . بعضی گیاهان علائم کمبود را بطور همزمان در برگ های مسن و برگ های میانسال نشان می دهند . معمولا علائم اولیه آن ، تغییر رنگ از سبز طبیعی به سبز – برنزی کدر ، در بخش مرکزی برگ است .

ابتدا در این قسمت از برگ ، لکه های سوختگی کوچکی بوجود آمده که تدریجا به کنارهای برگ کشیده می شود . همانطور که کمبود شدت بیشتری می یابد ، برگ های بیشتری دچار این عارضه شده و ظاهری چرب به خود می گیرند . سپس بخش های نکروزه شده ( سوختگی) بزرگتر شده و توسط نقاط سبز و زردی احاطه می شوند . در این مرحله بخش میانی برگ چین خورده می باشد و حتی برگ های جوانتر نیز این علائم را نشان می دهند . کمبود روی در گندم ، در خاک هایی که بطور ذاتی دارای روی کمی هستند و یا خاک هایی که در آن روی به صورت غیر قابل استفاده درآمده است ، دیده می شود . کمبود شدید روی در مزارع سبب زردی گیاهان با برگ های چین خورده ، و سوختگی در مرکز آنها می شود . ممکن است تمام مزرعه تحت تاثیر کمبود روی قرار گیرد ولی معمولا این عارضه به صورت قطعاتی در مزرعه دیده می شوند . علایم اختصاصی کمبود روی در گندم عبارتند از : میانگره های کوتاه و در نتیجه ارتفاع کم و توسعه لکه های نکروزه مایل به سفید در پهنک برگ که در گندم دوروم سریعتر از گندم نان ظاهر می شوند و ظاهری رنگ پریده دارند . با شدت یافتن کمبود و بدنبال فساد قسمت مرکزی برگ ها ، لکه ها به قهوه ای مایل به سفید تبدیل می شوند و برگ ها سوخته به نظر می آیند .

رشد ناحیه سطحی ریشه عامل مهمی برای قابلیت زیستی دسترسی به روی است . در آزمایش های صورت گرفته روی گندم ، وجود مقادیر ناکافی روی در محیط ریشه باعث اختلال در رشد و وظایف ریشه شده است . همچنین روی باعث کاهش آلودگی ریشه های گندم به عامل پوسیدگی می شود و شدت بیماری بطور معکوسی با وضعیت روی گیاهان همبستگی دارد . در گندم کاربرد روی باعث افزایش تعداد پنجه ها و کمبود آن باعث تولید تعداد کمتر پنجه می شود .

ساقه ، بعد از ریشه عمده ترین مخزن برای روی موجود در گیاه است و بعنوان ناحیه ذخیره موقت برای ریز مغذی ها از آن نام برده می شود . کمبود روی باعث کاهش طول میانگره ها و کاربرد آن سبب افزایش در تولید ایندول استیک اسید و در نتیجه افزایش طول ساقه می شود . تحت شرایط کمبود روی تولید ماده خشک کل قسمت هوایی گیاه کاهش می یابد که این به ویژه در ژنوتیپ های حساس به علت آسیب فتو اکسید اسیون ایجاد شده در اثر کمبود روی است .

گلدهی و تولید بذر در هنگام کمبود روی به شدت دچار اختلال می شود ، زیرا لقاح گلچه ها در مرحله خوشه دهی تحت تاثیر قرار می گیرد و در نتیجه تعداد دانه ها کاهش می یابد . تولید بذر کمتر تحت تاثیر کمبود روی می تواند به :

الف) افزایش تولید آبسیزیک اسید در گیاهان که به خزان پیش از بلوغ برگ ها و جوانه های گل منجر می شود .

ب) جدایی نمو فیزیولوژیکی بساک ها و دانه های گرده نسبت داده شود . در برنج کاربرد سولفات روی باعث پاسخ معنی دار مثبت برای عملکرد دانه و تعداد دانه در خوشه و معنی دار منفی برای وزن صد دانه شده است . در گندم نیز کمبود روی به کاهش عملکرد منجر و کاربرد خاکی روی باعث افزایش معنی دار در عملکرد دانه آبی و دیم می شود .

کودهای رایج حاوی روی و روش مصرف آنها:

۱- سولفات روی خشک (ZnSO4 ,2H2O) :

این کود محتوی 34 درصد روی می باشد که به صورت پودری و گرانوله در کشور توسط بخش خصوصی تولید و مصرف می گردد . این کود را را می توان قبل از کاشتبه میزان 50 کیلوگرم در هکتار و یا به صورت محلول پاشی در مرحله پنجه زنی و شروع ساقه رفتن گندم با غلظت پنج در هزار سولفات روی مصرف کرد .شایان ذکر است به دلیل اثرات باقی مانده کود سولفات روی با مصرف خاکی ، قبل از کاشت تا حداقل سه سال مزرعه احتیاجی به کوددهی روی نخواهد داشت .

۲- سولفات روی معمولی (ZnSO4 ,7H2O) :که محتوی 24% روی می باشد .

۳- کلدات روی Zn –EDTA : محتوی 15-12 درصد روی بوده و عمدتا برای محلول پاشی و در شرایطی با آب آبیاری قابل مصرف می باشد .

۴- کود کامل میکرو معدنی :

این کود حاوی پنج درصد سولفات روی ، پنج درصد سولفات آهن ، چهار درصد سولفات منگنز ، دو درصد سولفات مس ، 2/0 درصد اسید بوریک و یک درصد ازت است که به صورت محلول پاشی با غلظت شش در هزار در مرحله پنجه زنی و شروع ساقه رفتن گندم می توان مصرف کرد .

میزان روی قابل جذب در کشت گندم نشان می دهد:


حد بحرانی : ppm 5/0
۱- روی 34% خاکها کمتر از ppm 5/0 بوده و و بر مبنای آخرین توصیه کودی نیاز به50 کیلو گرم در هکتار سولفات روی دارند .
۲-روی 50% خاکها بین ppm 1-5/0بوده و و بر مبنای آخرین توصیه کودی نیاز به40 کیلو گرم در هکتار سولفات روی دارند .
۳- روی 16% خاکها بین ppm 5/1-1 بوده و و بر مبنای آخرین توصیه کودی نیازبه کود ندارند.


- از نظرمیزان روی قابل جذب در اراضی تحت آزمایش 84% خاکها نیاز به مصرف کود سولفات روی دارند .

منابع و مآخذ

۱- بلالی ، م .ر. ، پ . مهاجر میلانی ، ز. خادمی ، م .س . درودی ، ح. ح . مشایخی و م .ج. ملكوتی . 1379 . مدل جامع كامپیوتری توصیه كودهای شیمیایی در راستای تولیدات كشاورزی پایدار (گندم). نشر آموزش كشاورزان . سازمان تات وزارت جهاد كشاورزی ، كرج ، ایران .

۲- خاوازی ، كاظم و محمدجعفر ملكوتی ، 1380 . ضرورت تولید صنعتی كودهای بیولوژیك در كشور ( مجموعه مقالات ) 600 ص . نشر آموزش كشاورزی وزارت جهاد كشاورزی ، كرج ، ایران .

۳- قادری ، ج وم .ج. ملكوتی ، 1379 ، نقش روی و منگنز و كاهش بیماری پاخوره گندم . نشریه ترویجی 1123 . معاونت ترویج وزارت كشاورزی ، كرج . ایران .

۴- قاسمی ، 1. ع. فروتن .1381 . بررسی برخی فاكتورهای تغذیه ای و كنترل بیماری پاخوره گندم ، گزارش سالیانه بخش تحقیقات خاك و آب . مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی مازندران .

۵- ملكوتی ، محمد جعفر . 1379 . تغذیه متعادل گندم راهی به سوی خودكفایی در كشور و تامین سلامت جامعه (مجموعه مقالات) . شورای عالی توسعه كاربرد مواد بیولوژیك و استفاده بهینه از كود و سم در كشاورزی ، نشر آموزش كشاورزی . معاونت تات وزارت كشاورزی ، تهران . ایران . 544 صفحه .

۶- ملكوتی ،م .ج و م . همایی . 1383 . حاصلخیزی خاك های مناطق خشك « مشكلات و راه حل ها ». « چاپ دوم با بازنگری كامل .» انتشارات دانشگاه تربیت مدرس ، تهران ، ایران .

۷- ملكوتی ، محمد جعفر . ، زهرا خوگر و زهرا خادمی . 1383. روش های نوین تغذیه گندم ( مجموعه مقالات) .انتشارات سنا . تهران . ایران .

8 - Bennett . W . F . 1996 . Nutrient deficiencies and toxicities in crop plants . ASP press .TheAmerican phytopathological , USA

9- Bergmann . W . 1992 . Colour atlas : Nutritional disorders of plants . plosyn . Gustav Fischer , Stuttgart ,Germany .

10- Cakmak . I . H . Ekiz , A . Yilmaz , B . Torun : N . Keli , I . Gltenkin , A . Alkani , and s . Eker . 1997 . Differential . response of rye , triticale , bread and durum wheats to zine deficiency in calcareous soils . plant and soil 188 : 1 – 10.

11- Epstein . E .1994 . Silicon . Annu .Rev . plant physiol . plant Mol . Biol ., 50 : 641-664


نظرات() 
buy cialis cheap
جمعه 16 آذر 1397 05:01 ق.ظ

With thanks! Wonderful information!
only best offers cialis use cialis coupons printable we recommend cialis info cialis qualitat tadalafil generic pastillas cialis y alcoho cialis soft tabs for sale cialis tablets cialis rckenschmerzen 5 mg cialis pharmacie en ligne
Cialis canada
پنجشنبه 15 آذر 1397 09:46 ق.ظ

Really all kinds of terrific data.
cialis 10mg prix pharmaci female cialis no prescription cialis for bph cialis preise schweiz cialis kaufen cialis rezeptfrei sterreich only best offers cialis use pastillas cialis y alcoho cialis preise schweiz enter site natural cialis
buy generic cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 01:52 ب.ظ

Good write ups, Kudos.
cialis cuantos mg hay cialis online nederland cialis patentablauf in deutschland buying cialis overnight generico cialis mexico viagra or cialis cialis en 24 hora click here to buy cialis cialis pas cher paris cialis super acti
buy cialis without a doctor's prescription
چهارشنبه 14 آذر 1397 02:25 ق.ظ

Very good material. Kudos!
cialis 5 mg cialis online holland generic cialis pro we like it cialis soft gel cialis generico in farmacia cialis diario compra tadalafil we recommend cialis info click now buy cialis brand cialis professional from usa
Cialis prices
سه شنبه 13 آذر 1397 03:23 ب.ظ

Nicely put. With thanks.
ou acheter du cialis pas cher acquisto online cialis how much does a cialis cost 200 cialis coupon look here cialis cheap canada wow cialis tadalafil 100mg cialis for sale 5 mg cialis coupon printable cialis purchasing brand cialis generic
buy cialis cheap
سه شنبه 13 آذر 1397 04:00 ق.ظ

Thanks a lot. A lot of forum posts!

buy cialis cheap 10 mg cialis mit grapefruitsaft cialis daily reviews bulk cialis we choice cialis uk best generic drugs cialis buy cialis sample pack price cialis best how to purchase cialis on line cialis prices in england
buy generic cialis online
دوشنبه 12 آذر 1397 02:54 ب.ظ

Nicely expressed truly. .
buy cialis online cheapest cialis coupon the best site cialis tablets safe dosage for cialis cialis pills boards generic cialis tadalafil cialis official site cialis super kamagra cialis kaufen bankberweisung cialis online
Cialis online
دوشنبه 12 آذر 1397 03:43 ق.ظ

Nicely put. Kudos.
cialis generico milano sialis cialis in sconto cialis prezzo al pubblico prix de cialis are there generic cialis cialis dosage amounts cialis sicuro in linea does cialis cause gout compare prices cialis uk
Cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 03:10 ب.ظ

Thank you! A good amount of content!

when can i take another cialis enter site very cheap cialis cialis per paypa click here cialis daily uk when can i take another cialis opinioni cialis generico cialis 20 mg effectiveness can i take cialis and ecstasy cialis price in bangalore buy online cialis 5mg
buy cialis pills online
یکشنبه 11 آذر 1397 03:25 ق.ظ

You have made your stand very well!!
where cheapest cialis cialis free trial cialis daily dose generic click now buy cialis brand tadalafil 20mg safe dosage for cialis cialis herbs cialis rckenschmerzen cialis online napol cialis professional yohimbe
buy cheap cialis in canada
شنبه 10 آذر 1397 03:48 ب.ظ

You definitely made your point.
tarif cialis france prices on cialis 10 mg online cialis cialis online cialis generico en mexico only best offers 100mg cialis cialis ahumada cialis canada cialis tablets australia buy original cialis
buy cialis delhi
شنبه 10 آذر 1397 03:01 ق.ظ

Good content. Thanks a lot!
tadalafil generic brand cialis generic price cialis wal mart pharmacy cialis generic tadalafil buy cialis cuantos mg hay overnight cialis tadalafil discount cialis cost of cialis per pill cialis 5mg billiger cheap cialis
buy tadalafil pills
جمعه 9 آذر 1397 03:44 ب.ظ

Incredible loads of excellent tips!
cialis arginine interactio cialis patentablauf in deutschland cialis 5 mg buy cialis side effects cialis online nederland comprar cialis navarr prescription doctor cialis cialis 20 mg cost legalidad de comprar cialis deutschland cialis online
buy cialis with no prescription
جمعه 9 آذر 1397 03:58 ق.ظ

Thanks a lot! Valuable stuff.
overnight cialis tadalafil we choice cialis pfizer india cialis with 2 days delivery compare prices cialis uk cialis 20 mg best price compare prices cialis uk chinese cialis 50 mg enter site 20 mg cialis cost cialis generique cipla cialis online
Generic cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 04:35 ب.ظ

Info effectively regarded..
cialis purchasing cialis generic availability cialis tablets for sale cialis 20 mg cost how does cialis work cialis side effects dangers cialis 20 mg cut in half cialis in sconto cialis generique cialis alternative
Online cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 04:37 ق.ظ

This is nicely expressed. !
calis cialis therapie where do you buy cialis estudios de cialis genricos cialis for sale in europa tadalafil 5mg cialis generico en mexico generic cialis at walmart cialis 10 doctissimo generic cialis tadalafil
buy cheap cialis no prescription
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:09 ب.ظ

Nicely put, Cheers!
import cialis callus acheter cialis meilleur pri cialis for bph generic cialis soft gels order a sample of cialis buying cialis on internet buy cialis cheap 10 mg cialis soft tabs for sale generic cialis 20mg uk
Buy cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:03 ق.ظ

Thanks a lot, Loads of content!

prix de cialis chinese cialis 50 mg cialis 5 mg para diabeticos buy cialis online cheapest cialis for daily use callus overnight cialis tadalafil recommended site cialis kanada cialis 20 mg cut in half venta de cialis canada
levitra 10 mg kopen
جمعه 20 مهر 1397 12:36 ق.ظ

Kudos, Quite a lot of stuff!

buy levitra 20 mg generic levitra levitra generic buy levitra online levitra 20mg vardenafil 20mg buy levitra generic levitra 10 mg prezzo vardenafil 20mg cheap 20mg levitra
buy cialis cheap
سه شنبه 10 مهر 1397 01:42 ب.ظ

Well voiced without a doubt. !
cialis vs viagra cialis efficacit buy cheap cialis in uk cialis generic buy cialis cialis reviews we use it cialis online store what is cialis generic cialis 20mg uk cialis generic availability
Cialis prices
یکشنبه 8 مهر 1397 08:54 ق.ظ

Truly loads of good knowledge!
tadalafil generic where do you buy cialis warnings for cialis cialis soft tabs for sale buy cialis online cheapest generic cialis soft gels cialis uk next day purchase once a day cialis cialis patentablauf in deutschland buy cialis online
Online cialis
شنبه 7 مهر 1397 09:25 ق.ظ

With thanks! A good amount of info!

cialis kaufen wo buy cialis online safe site to buy cialis online cialis generic tadalafil buy cialis 5 mg comprar cialis 10 espa241a safe site to buy cialis online how to purchase cialis on line rezeptfrei cialis apotheke cost of cialis per pill
canadian pharmacy
شنبه 31 شهریور 1397 10:31 ب.ظ

Regards. Ample material!

canada online pharmacies medication drugs for sale online northwest pharmacies online buy viagrow canadian pharmacy king canadian online pharmacies reviews canadian prescriptions online serc 24 mg canadian drug store canadian pharcharmy online24 drugstore online canada
http://viagravonline.com/
سه شنبه 27 شهریور 1397 08:20 ب.ظ

Beneficial content. Regards.
cialis efficacit wow look it cialis mexico only best offers 100mg cialis cialis tablets cialis online buy brand cialis cheap cialis for sale in europa miglior cialis generico cialis tablets we recommend cialis best buy
viagravipsale.com
پنجشنبه 15 شهریور 1397 10:20 ق.ظ

Thank you! Fantastic stuff.
generic cialis at walmart cialis super acti cialis sans ordonnance canadian discount cialis cialis vs viagra cialis ahumada cialis pills boards how much does a cialis cost we use it cialis online store price cialis wal mart pharmacy
canada pharmacy online
چهارشنبه 14 شهریور 1397 02:04 ق.ظ

Nicely put, With thanks!
canada online pharmacy north west pharmacies canada canadian pharmacy viagra brand canadian drug online canadian pharmacies canada online pharmacies medication canada medication pharmacy northwest pharmacies mail order canadian pharmacys canadian medications, liraglutide
http://withoutadoctorsprescriptions.com/
سه شنبه 13 شهریور 1397 07:30 ق.ظ

Regards! Useful information!
buy cheap viagra online usa how to get prescription viagra viagra to buy online where can you purchase viagra order viagra cheap viagra tablets buy online online pharmacy usa viagra order viagra online without a prescription get viagra uk viagra online doctor
Cialis 20 mg
دوشنبه 12 شهریور 1397 11:27 ب.ظ

Cheers, A good amount of forum posts!

can i take cialis and ecstasy opinioni cialis generico buy cialis uk no prescription cialis rezeptfrei sterreich cialis daily dose generic bulk cialis cost of cialis per pill how much does a cialis cost cialis 20 mg effectiveness cialis australian price
cialisvv.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 05:56 ق.ظ

Thanks a lot. Numerous advice!

order a sample of cialis only now cialis for sale in us cialis pas cher paris cialis lowest price buy original cialis cialis kamagra levitra viagra or cialis cialis ahumada best generic drugs cialis cialis 20mg preis cf
viabiovit.com/buy-brand-viagra.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 04:58 ق.ظ

Thanks! I value it.
viagra no rx can you buy viagra online buy viagra online next day delivery uk levitra where can you buy viagra without a prescription how do you buy viagra where to buy viagra vigara generic viagra uk online buy viagra online nz
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30

نظرسنجی

    وبلاگ را چگونه ارزیابی میکنید ؟










تبلیغات پیامکی تبلیغات پیامکی

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :