تبلیغات
گفتمان خاكشناسی - مقاله

گفتمان خاكشناسی

به امید روزی كه قدر خاك را هم بدانیم

چهارشنبه 1 شهریور 1391

مقاله

نویسنده: سید عبدالله حسینی مهندس خاكشناسی   طبقه بندی: حاصلخیزی خاك، 

دانلود مقاله نقش عنصر ریزمغذی روی در گندم:

پژوهشگر: عبدالرضا حسنکی کارشناس ارشد زراعت- جهاد کشاورزی شهرستان شوشتر/خردادماه 89

نقش عنصر ریزمغذی روی در گندم:

عبدالرضا حسنکی : کارشناس ارشد زراعت- جهاد کشاورزی شهرستان شوشتر/خردادماه 89

- روی (Zn)

روی در خاک:

کمبود روی در خاک های زراعی دنیا مخصوصا آهکی عمومیت دارد . نتایج تجزیه ی خاک های زراعی ایران و همچنین گیاهان موید آن است که کمبود روی در این خاک ها و گیاهان به دلایل متعددی از جمله آهکی بودن خاک های زراعی ، PH بالا ، حضور بی کربنات فراوان در آب های آبیاری ، شوری خاک ، پایین بودن مواد آلی خاک ، مصرف فراوان و بیش از نیاز کودهای فسفاتی ونهایتاٌ عدم رواج مصرف کودهای محتوی روی شایع است.

کاهش تولیدات کشاورزی مخصوصاٌ غلات در اکثر کشاورهای جهان از جمله هندوستان ، چین ،استرالیا ، ترکیه و بالاخره ایران ناشی از کمبود روی در خاک های زراعی گزارش شده است . از آنجایی که غلات غذای اصلی مردم این قبیل کشورها را تشکیل می دهد ، کمبود روی به شکل وسیعی در ساکنین آنها مشاهده می شود . در ایران و سایر کشورهای جهان سوم که بیش از 50% کالری مورد نیاز آنان از نان و برنج بدون سبوس تامین می گردد ، کمبود روی شدید تر خواهد بود {Milad , Musaiger 1996 ؛ ملکوتی و طهرانی ، 1378 و ملکوتی ، 2033}

به دلایل زیادی از جمله آهکی بودن ، فقر مواد آلی و فروانی کربنات کلسیم ، در بیش از 85 % خاک های زراعی کشور مقدار روی قابل استفاده کمتر از حد بحرانی ( یک میلی گرم در کیلوگرم) بوده و اگرغنی سازی محصولات کشاورزی نیز مطرح باشد که هست ، تحت این شرایط 100 % خاک های زراعی کشور نیاز به سولفات روی خواهند داشت ، بنابراین غلظت روی در محصولات کشاورزی زراعی کشور بسیار پایین می باشد. { ملکوتی و همکاران ، 1379}

متوسط وزن روی در سنگ کره 80 میلی گرم در کیلوگرم و میانگین غلظت روی در خاک نیز در همین حدود است . روی به صورت ترکیبات غیر محلول و کم محلول کربنات روی (ZnCO3) و سولفور روی (ZnS) در خاک ها یافت می شود .افزون بر آن ، روی با منیزیم رس های گروه مونت موریلونایت عمل جانشینی را انجام می دهد . روی به صورت یون دو ظرفیتی به وسیله ی ریشه های گیاه جذب می گردد . و انتقال آن به همراه اسیدهای آمینه صورت می گیرد غلظت آن در آوندهای آبکشی کم است بنابراین عنصری غیرپویا است .

اگر مقدار روی در برگ ها از 20 میکروگرم در گرم ماده ی خشک کمتر باشد ، بروز علایم کمبود محتمل خواهد بود . روی تشکیل دهنده و فعال کننده شماری از سیستم های آنزیمی می باشد . کمبود روی در خاک های ایران عمدتاٌ در درختان میوه ، مانند سیب و هلو و به صورت کچلی شاخه ها رایج است . کمبود روی در پنبه سبب کوچكی برگی می گردد.کمبود روی ،در خاک هایی که در آنها از از گودهای فسفاتی فراوان استفاده شده باشد به دلیل رقابتی که بین فسفر و روی در جذب به وسیله ی ریشه گیاهان وجود دارد مطرح می گردد { ملکوتی ، 2033}. زیادی فسفر مانع جذب روی و یا انتقال آن در داخل گیاه می شود . آزمایش هایی که در مورد اثر متقابل فسفر و روی بر رشدوعملکرد ذرت علوفه ای انجام گرفت ، نشان داد که عمل کاهندگی فسفردر جذب روی به وسیله ی ذرت به علت تشکیل فسفات روی در خاک نبوده ، چون با فزونی قابل توجه میزان فسفر در خاک ، غلظت فسفر در برگ افزایش ، ولی میزان روی در آن کاهش می یابد .

فسفر و روی در خاک بر هم اثری نداشته ، بلکه واکنش متقابل آنها در درون سیستم گیاهی رخ می دهد که با افزایش فسفر جذب ، روی دچار وقفه می گردد . غلظت روی در خاک ها متفاوت بوده و در خاک هایی با منشا آذرین مقدار آن 70 و در خاک های رسوبی 95 میلی گرم در کیلوگرم است . میانگین مقدار روی در خاک های زراعی در محدوده ی 40 تا 50 میلی گرم در کیلوگرم می باشد .بطور طبیعی Zn در گیاهان سالم 30 تا 50 میلی گرم در کیلوگرم بوده و اگر غلظت آن به بیشتر از 400 میلی گرم در کیلوگرم برسد ، حد مسمومیت آن شروع می گردد {Marschner ، 1995 ؛ خلد برین و اسلام زاده ؛ 1380 ؛ Alloway ، 2004}.

فیزیولوژی روی در گیاه:

روی به طور عمده به صورت کاتیون دو ظرفیتی (Zn2+) و در PH بالا احتمال دارد به صورت کاتیون یک ظرفیتی (ZnOH+) نیز توسط گیاه جذب شود . جابجایی آن در مسافت دور ، به طور عمده در درون آوند چوبی انجام می گیرد و در این آوندها یا به اسیدهای آلی می چسبد و یا به صورت کاتیون دو ظرفیتی به صورت آزاد وجود دارد . روی در گیاهان اکسید و یا احیا نمی شود و تمایل شدید برای تشکیل ترکیبات پیچیده هورال دارد . روی یا به عنوان بخش فلزی آنزیم ها و یا به عنوان فعال کننده شماری از آنزیم ها از نظر نوع کار ، ساختمان و یا تنظیم نقش آنها عمل می کند {خلدبرین و اسلام زاده ؛ 1380}

یکی از وظایف عمده روی در گیاه ، سنتز پروتئین است و کمبود آن پروتئین را کاهش و آمینواسیدهای آزاد و آمیدها را افزایش می دهد . روی در تولید پروتئین ، ساخته شدن هورمون اکسین (Auxin) و آنزیم های مسئول تولید نشاسته موثر است . روی در فتوسنتز ، سوخت و ساز ، در فعال سازی آنزیم نیترات رداکتاز آنزیم های انتقال دهنده فسفات (هگزوکیناز) موثر است . با افزایش روی ، تولید تریپتوفان و هورمون های رشد اکسین (IAA) افزایش می یابد . اکسین در فتوسنتز و رشد و توسعه برگ و ساقه گیاه نقش دارد .برای ساخته شدن IAA ، وجود تریپتوفان الزامی است . با افزایش روی ، غلظت IAA افزایش یافته و کلروفیل بیشتری ساخته شده ، پیری به تاخیر افتاده و میزان فتوسنتز افزایش می یابد .با افزایش کلرویل ، بازدهی کلروپلاست ها در جذب انرژی خورشیدی نیز افزایش می یابد . روی در افزایش نفوذپذیری دیواره سلولی نقش داشته و بدین ترتیب مقاومت گیاه را در برابر تنش های زنده ( آفات و بیماری ها ) و غیر زنده (خشکی و درجه حرارت) افزایش می دهد {Marschner ، 1995 و Alloway ، 2004} .

در اثر کمبود روی ، تراوایی غشای پلاسمایی (سلولی) افزایش یافته و منجر به خروج نیترات ، پتاسیم و ترکیبات آلی از سلول های ریشه به بیرون ( ریزوسفر) می گردد . با کمبود روی ، فتوسنتز و سوخت و ساز کاهش یافته و از جذب آب و مواد غذایی توسط گیاه کاسته شده و در نهایت رشد گیاه متوقف می گردد . با کمبود روی ، برگ ها ریز می شوند ،چون در عدم حضور روی ، هورمون رشد اکسین تولید نمی گردد . وقتی غلظت روی در گیاه کاهش یابد ، باید تریپتوفان کم و اکسین کاهش و در نهایت رشد گیاه متوقف می گردد {خلدبرین و اسلام زاده ، 1380 ، ملکوتی و داودی ، 1381 } .

روی علاوه بر آن که جزو ساختمان آنزیم ها می باشد ، فعال کننده بیش از 70 نوع آنزیم در گیاهان می باشد .روی در ساختمان آنزیم های مهمی نظیر الکل دی هیدروژناز ، سوپراکسید دسموتاز (Cu-Zn –SOD) . کربنیک آنهیدراز (CA) شرکت داشته و در آنزیم های دی هیدروژناز نظیر الکل دی هیدروژناز ، گلوتامیک دی هیدروژناز ، لاکتیک دی هیدروژناز ، مالیک دی هیدروژناز ، فسفات دی هیدروژناز،آلدولاز ، کربوکسی پیپتیداز RNA پلی مراز (سازنده پروتئین ) ، کربوکسیل فسفات ریبولوز ( سازنده نشاسته) و فسفولیپاز شرکت فعال دارد . علاوه بر شرکت در ساختمان آنزیم های فوق ، روی در فعال نمودن بیش از 70 آنزیم نیز دخالت دارد{ Alloway ، 2004} . عنصر روی ، دست کم به چهار آنزیم گیاهی چسبیده است . این چهار آنزیم عبارتند از :

الف) آنزیم الکل دی هیدروژناز :

این آنزیم بیشتر در مریستم (نوک) ریشه ها یافت می شود . در شرایط کمبود روی از فعالیت این آنزیم کاسته شده و توسعه ریشه محدود می گردد .

ب) سوپر اکسید دسموتاز (Cu-Zn –SOD) :

این آنزیم در کلروپلاست ها یافت می شود .وزن ملکولی آن 32 هزار دالتون است . سوپر اکسید دسموتاز در تبدیل سوپراکسیداز به آب اکسیژنه دخالت دارد . این آنزیم از اتصال یک اتم روی و یک اتم مس با نیتروژن هیستیدینی ساخته شده است . در تنفس نوری ، اکسیژن آزاد تولید می شود و این اکسیژن آزاد توسط اتم مس در سازو کار سم زدایی O.2 ( رادیکال آزاد) دخالت دارد . نقش آنزیم سوپراکسید دسموتاز این است که از اکسیده شدن (Peroxidation) غشاء لیپیدها جلوگیری می کند . بنابراین ، سوپراکسیددسموتاز آنزیمی است برای از بین بردن اثر سمی رادیکال های سوپراکسید(O-.2 ) در برگ های سبز بعبارت دیگر برای حفاظت سلول های یاهی از خطر رادیکال های سمی سوپراکسیداز(O-.2 ) این آنزیم مورد نیاز است {Marschner ، 1995} .

ج)کربنیک آنهیدراز (CA) :

این آنزیم در سیتوپلاسم و کلروپلاست موجود است .نقش این آنزیم کنترل و تنظیم PH درون سلولی و ذخیره نمودن گاز کربنیک به صورت بی کربنات در درون کلروپلاست ها است .وزن ملکولی آن 180 هزار دالتون است . در هر ملکول آن شش اتم روی وجود دارد . در گیاهان C3 با حضور این آنزیم در سیتوپلاسم ، گاز کربنیک بیشتری در سلول های مزوفیلی تجمع یافته و در کلروپلاست ها حرکت می نماید . کربنیک آنهیدراز باعث افزوده شدن CO2 ذخیره در سیتوپلاسم و کلروپلاست شده و بدین ترتیب میزان فتوسنتز گیاهی افزایش می یابد . گاز کربنیک برای فعالیت آنزیم روبیسکو مطلوب تر از بی کربنات است . بنابراین آنزیم کربنیک آنهیدراز برای نقل و انتقال گاز کربنیک در فرایند فتوسنتز شرکت دارد .

د) RNA پلی مراز :

روی یکی از اجزای ضروری آنزیم RNA پلی مراز است . در هر ملکول این آنزیم دو اتم روی وجود دارد و اگر روی برداشته شود ، این آنزیم غیرفعال می شود . علاوه بر این ، روی از اجزاء ریبوزوم هاست و برای نگهداری ساختمان آنها ضروری است . میزان روی در RNA ریبوزومی در سلول هایی که روی به اندازه ی کافی دارند ، 650 تا 1280 و در سلول هایی که کمبود روی دارند 300 تا 380 میکروگرم در گرم به ازای هر گرم RNA است . بدون روی ، ریبوزوم ها از هم پاشیده و RNA ها تخریب می شوند ؛ در نهایت پروتئین تشکیل نمی گردد .

روی در سوخت و ساز DNA و RNA موثر بوده و در تولید اسیدهای نوکلئیک نقش دارد . وجود اسیدهای نوکلئیک برای رشد و تکثیر سلول ها الزامی است . بنابراین روی در انبساط سلول ها نقش دارد . روی از دو طریق بر فتوسنتز و سوخت و ساز قندها موثر است یکی از طریق تاثیر بر فعالیت آنزیم کربنیک آنهیدراز که در اثر کمبود روی ، این آنزیم کم شده و در نتیجه از تولید بی کربنات کاسته می شود .

در نتیجه کاهش HCO3- ، میزان تولید OAA و در نتیجه اسید مالیک کاهش می یابد . در فعالیت آنزیم RUBISCO در گیاهان C3 و ترکیب CO2 با RUBP روی نیز دخالت دارد . این عنصر بر فعالیت آنزیم Bisphosphatase 6 و 1- F تاثیر داشته و کمبود آن سبب کاهش فعالیت این آنزیم می شود ود و در نتیجه تشکیل قندها و گلوکز و تولید نشاسته نیز کم می شود .

با کمبود روی ، سوخت و ساز قندها به دلیل کاهش فعالیت کربنیک آنهیدراز متوقف می گردد . انباشتگی اسیدهای آمینه و آمیدها اتفاق می افتد ولی این انباشتگی در کمبود سایر عناصر کم مصرف به این شدت پیش نمی آید . نظر کلی این است که در اثر کمبود روی ، رشد گیاه کوتاه و برگ ها کوچک می مانند ، علت این امر را بهم ریختگی در سوخت و ساز اکسین ها و به ویژه اسید ایندول استیک (IAA) می دانند .روی در ایجاد IAA اهمیت ویژه ای دارد ، IAA هم از تریپتوفان به وجود می آید ( خلدبرین و اسلام زاده ، 1380} .

آثار نامطلوب کمبود روی در بافت های مریستمی که تقسیم و طویل شدن سلول ها در آنجا اتفاق می افتد بیشتر دیده می شود . در این ناحیه نیاز اختصاصی بالایی برای حفظ و تداوم سنتز پروتئین ها به روی وجود دارد .افت عملکرد ناشی از کمبود روی در شرایط دیم بیشتر از شرایط آبی است . تولید فیتوسیدروفورها (PS) به عنوان پاسخ به کمبود روی و آهن تنها در گروهی از تک لپه ای ها به نام خانواده غلات (گیاهان استراتژی II) مشاهده شده است .

فیتوسیدروفورها ، لیگاندهای با وزن ملکولی کم بوده که کمپلکس پایداری با آهن و روی تشکیل می دهند . این ترکیبات آمینوکربوکسیلاتی شش دندانه ای در جذب این عناصر نقش موثری دارند . اسید موژینک (MA) در گروه سیدروفورها می باشد و سبب متحرک شده روی می گردد . با عنایت به توانمندی گونه Pseudomonas putida در تولید سیدروفور و جذب روی توسط گیاه ، این گونه را می توان گونه تولید کننده زینکوفور نامگذاری نمود {رسولی ؛ 1384}.

تشخیص اختلالات تغذیه ای:

هنگامی که غلظت روی در گیاهان از 400 میلی گرم در کیلوگرم زیاد شود ، مسمومیت روی مطرح می گردد . سمیت روی در گیاهان زراعی ، به طور عمده به علت مصرف کودهای فاضلابی است که غلظت روی در آنها بالاست . سمت روی ، رشد گیاه را کند و یا متوقف می نماید . همچنین برگ ها زردرنگ و کلروز می شوند که خود نشانه اختلال در سوخت و ساز آهن نیز هست . در نهایت سبب مرگ برگها می گردد .در حالی که بیشتر گیاهان نسبت به زیادی روی مقاوم هستند ( زیادی روی را در واکوئل های خود ذخیره می کنند ) گیاهان بادام زمینی و سویا بسیار حساس می باشند . افزایش PH خاک با مصرف آهک موثرترین روش برای کاهش میزان مسمومیت روی در گیاهان است . این شرایط در فاضلاب و دودکش های کارخانجات سرب و روی به روشنی قابل تشخیص بوده و استفاده احتمالی از این نوع فاضلاب در اراضی زراعی در دراز مدت تهدیدی جدی برای کشاورزی پایدار و سلامت جامعه خواهد بود .

نقش روی در گندم:

نقش اساسی روی در فعال سازی تعداد زیادی آنزیم گیاهی می باشد که یا مستقیما در ساختمان آنها شرکت دارد و یا اینکه برای فعال سازی آنزیم ها لازم است . روی در ساختمان تعداد زیادی از آنزیم ها نظیر الکل دهیدروژناز ، کربونیک آنهیدراز ، روی – مس سوپر اکسید ، سیتوتاز و آر - ان – ا پلیمراز شرکت داشته و در نقل و انتقالات زیست شیمیایی سلول نقش مهمی را ایفا می کند .

در گیاهان مبتلا به کمبود روی غلظت پروتئین کاهش یافته ولی غلظت آمیدها و آمینو اسیدها افزایش می یابد . کاهش ساخت پروتئین به دلیل کاهش اسید ریبوتوکلئیک (RNA) است که این خود به علت کاهش غلظت روی از نوع آر –ان- ا پلیمراز می باشد . در گیاهان مبتلا به کمبود روی غلظت تریپتوفان و جبیبرلین کاهش می یابد و نهایتا باعث کاهش فعالیت هورمون های رشد نظیر(IAA)I ndole acetic acid می شود . کمبود این عنصر در خاک های قلیایی و با آهک فروان و مقدار اندک مواد آلی شایع است . متاسفانه اکثر خاک های کشور از کمبود این عنصر رنج می برند .

علائم کمبود روی در گندم:

معمولا اولین علائم کمبود روی در برگ های میانسال گندم ظاهر می شود ، و لیکن از این جهت تفاوت زیادی در بین گیاهان وجود دارد . بعضی گیاهان علائم کمبود را بطور همزمان در برگ های مسن و برگ های میانسال نشان می دهند . معمولا علائم اولیه آن ، تغییر رنگ از سبز طبیعی به سبز – برنزی کدر ، در بخش مرکزی برگ است .

ابتدا در این قسمت از برگ ، لکه های سوختگی کوچکی بوجود آمده که تدریجا به کنارهای برگ کشیده می شود . همانطور که کمبود شدت بیشتری می یابد ، برگ های بیشتری دچار این عارضه شده و ظاهری چرب به خود می گیرند . سپس بخش های نکروزه شده ( سوختگی) بزرگتر شده و توسط نقاط سبز و زردی احاطه می شوند . در این مرحله بخش میانی برگ چین خورده می باشد و حتی برگ های جوانتر نیز این علائم را نشان می دهند . کمبود روی در گندم ، در خاک هایی که بطور ذاتی دارای روی کمی هستند و یا خاک هایی که در آن روی به صورت غیر قابل استفاده درآمده است ، دیده می شود . کمبود شدید روی در مزارع سبب زردی گیاهان با برگ های چین خورده ، و سوختگی در مرکز آنها می شود . ممکن است تمام مزرعه تحت تاثیر کمبود روی قرار گیرد ولی معمولا این عارضه به صورت قطعاتی در مزرعه دیده می شوند . علایم اختصاصی کمبود روی در گندم عبارتند از : میانگره های کوتاه و در نتیجه ارتفاع کم و توسعه لکه های نکروزه مایل به سفید در پهنک برگ که در گندم دوروم سریعتر از گندم نان ظاهر می شوند و ظاهری رنگ پریده دارند . با شدت یافتن کمبود و بدنبال فساد قسمت مرکزی برگ ها ، لکه ها به قهوه ای مایل به سفید تبدیل می شوند و برگ ها سوخته به نظر می آیند .

رشد ناحیه سطحی ریشه عامل مهمی برای قابلیت زیستی دسترسی به روی است . در آزمایش های صورت گرفته روی گندم ، وجود مقادیر ناکافی روی در محیط ریشه باعث اختلال در رشد و وظایف ریشه شده است . همچنین روی باعث کاهش آلودگی ریشه های گندم به عامل پوسیدگی می شود و شدت بیماری بطور معکوسی با وضعیت روی گیاهان همبستگی دارد . در گندم کاربرد روی باعث افزایش تعداد پنجه ها و کمبود آن باعث تولید تعداد کمتر پنجه می شود .

ساقه ، بعد از ریشه عمده ترین مخزن برای روی موجود در گیاه است و بعنوان ناحیه ذخیره موقت برای ریز مغذی ها از آن نام برده می شود . کمبود روی باعث کاهش طول میانگره ها و کاربرد آن سبب افزایش در تولید ایندول استیک اسید و در نتیجه افزایش طول ساقه می شود . تحت شرایط کمبود روی تولید ماده خشک کل قسمت هوایی گیاه کاهش می یابد که این به ویژه در ژنوتیپ های حساس به علت آسیب فتو اکسید اسیون ایجاد شده در اثر کمبود روی است .

گلدهی و تولید بذر در هنگام کمبود روی به شدت دچار اختلال می شود ، زیرا لقاح گلچه ها در مرحله خوشه دهی تحت تاثیر قرار می گیرد و در نتیجه تعداد دانه ها کاهش می یابد . تولید بذر کمتر تحت تاثیر کمبود روی می تواند به :

الف) افزایش تولید آبسیزیک اسید در گیاهان که به خزان پیش از بلوغ برگ ها و جوانه های گل منجر می شود .

ب) جدایی نمو فیزیولوژیکی بساک ها و دانه های گرده نسبت داده شود . در برنج کاربرد سولفات روی باعث پاسخ معنی دار مثبت برای عملکرد دانه و تعداد دانه در خوشه و معنی دار منفی برای وزن صد دانه شده است . در گندم نیز کمبود روی به کاهش عملکرد منجر و کاربرد خاکی روی باعث افزایش معنی دار در عملکرد دانه آبی و دیم می شود .

کودهای رایج حاوی روی و روش مصرف آنها:

۱- سولفات روی خشک (ZnSO4 ,2H2O) :

این کود محتوی 34 درصد روی می باشد که به صورت پودری و گرانوله در کشور توسط بخش خصوصی تولید و مصرف می گردد . این کود را را می توان قبل از کاشتبه میزان 50 کیلوگرم در هکتار و یا به صورت محلول پاشی در مرحله پنجه زنی و شروع ساقه رفتن گندم با غلظت پنج در هزار سولفات روی مصرف کرد .شایان ذکر است به دلیل اثرات باقی مانده کود سولفات روی با مصرف خاکی ، قبل از کاشت تا حداقل سه سال مزرعه احتیاجی به کوددهی روی نخواهد داشت .

۲- سولفات روی معمولی (ZnSO4 ,7H2O) :که محتوی 24% روی می باشد .

۳- کلدات روی Zn –EDTA : محتوی 15-12 درصد روی بوده و عمدتا برای محلول پاشی و در شرایطی با آب آبیاری قابل مصرف می باشد .

۴- کود کامل میکرو معدنی :

این کود حاوی پنج درصد سولفات روی ، پنج درصد سولفات آهن ، چهار درصد سولفات منگنز ، دو درصد سولفات مس ، 2/0 درصد اسید بوریک و یک درصد ازت است که به صورت محلول پاشی با غلظت شش در هزار در مرحله پنجه زنی و شروع ساقه رفتن گندم می توان مصرف کرد .

میزان روی قابل جذب در کشت گندم نشان می دهد:


حد بحرانی : ppm 5/0
۱- روی 34% خاکها کمتر از ppm 5/0 بوده و و بر مبنای آخرین توصیه کودی نیاز به50 کیلو گرم در هکتار سولفات روی دارند .
۲-روی 50% خاکها بین ppm 1-5/0بوده و و بر مبنای آخرین توصیه کودی نیاز به40 کیلو گرم در هکتار سولفات روی دارند .
۳- روی 16% خاکها بین ppm 5/1-1 بوده و و بر مبنای آخرین توصیه کودی نیازبه کود ندارند.


- از نظرمیزان روی قابل جذب در اراضی تحت آزمایش 84% خاکها نیاز به مصرف کود سولفات روی دارند .

منابع و مآخذ

۱- بلالی ، م .ر. ، پ . مهاجر میلانی ، ز. خادمی ، م .س . درودی ، ح. ح . مشایخی و م .ج. ملكوتی . 1379 . مدل جامع كامپیوتری توصیه كودهای شیمیایی در راستای تولیدات كشاورزی پایدار (گندم). نشر آموزش كشاورزان . سازمان تات وزارت جهاد كشاورزی ، كرج ، ایران .

۲- خاوازی ، كاظم و محمدجعفر ملكوتی ، 1380 . ضرورت تولید صنعتی كودهای بیولوژیك در كشور ( مجموعه مقالات ) 600 ص . نشر آموزش كشاورزی وزارت جهاد كشاورزی ، كرج ، ایران .

۳- قادری ، ج وم .ج. ملكوتی ، 1379 ، نقش روی و منگنز و كاهش بیماری پاخوره گندم . نشریه ترویجی 1123 . معاونت ترویج وزارت كشاورزی ، كرج . ایران .

۴- قاسمی ، 1. ع. فروتن .1381 . بررسی برخی فاكتورهای تغذیه ای و كنترل بیماری پاخوره گندم ، گزارش سالیانه بخش تحقیقات خاك و آب . مركز تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی مازندران .

۵- ملكوتی ، محمد جعفر . 1379 . تغذیه متعادل گندم راهی به سوی خودكفایی در كشور و تامین سلامت جامعه (مجموعه مقالات) . شورای عالی توسعه كاربرد مواد بیولوژیك و استفاده بهینه از كود و سم در كشاورزی ، نشر آموزش كشاورزی . معاونت تات وزارت كشاورزی ، تهران . ایران . 544 صفحه .

۶- ملكوتی ،م .ج و م . همایی . 1383 . حاصلخیزی خاك های مناطق خشك « مشكلات و راه حل ها ». « چاپ دوم با بازنگری كامل .» انتشارات دانشگاه تربیت مدرس ، تهران ، ایران .

۷- ملكوتی ، محمد جعفر . ، زهرا خوگر و زهرا خادمی . 1383. روش های نوین تغذیه گندم ( مجموعه مقالات) .انتشارات سنا . تهران . ایران .

8 - Bennett . W . F . 1996 . Nutrient deficiencies and toxicities in crop plants . ASP press .TheAmerican phytopathological , USA

9- Bergmann . W . 1992 . Colour atlas : Nutritional disorders of plants . plosyn . Gustav Fischer , Stuttgart ,Germany .

10- Cakmak . I . H . Ekiz , A . Yilmaz , B . Torun : N . Keli , I . Gltenkin , A . Alkani , and s . Eker . 1997 . Differential . response of rye , triticale , bread and durum wheats to zine deficiency in calcareous soils . plant and soil 188 : 1 – 10.

11- Epstein . E .1994 . Silicon . Annu .Rev . plant physiol . plant Mol . Biol ., 50 : 641-664


نظرات() 
viabiovit.com/buy-brand-viagra.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 04:58 ق.ظ

Thanks! I value it.
viagra no rx can you buy viagra online buy viagra online next day delivery uk levitra where can you buy viagra without a prescription how do you buy viagra where to buy viagra vigara generic viagra uk online buy viagra online nz
Сialis
سه شنبه 23 مرداد 1397 01:03 ق.ظ
Hello there! Quick question that's completely off topic.
Do you know how to make your site mobile friendly?
My weblog looks weird when browsing from my iphone 4.

I'm trying to find a template or plugin that might be
able to fix this issue. If you have any recommendations, please share.
Thank you!
kawanboni.com/buy-cialis-in-fayetteville-nc-no-prescription-needed.html
دوشنبه 22 مرداد 1397 08:44 ب.ظ

Great material, Thanks a lot.
cialis for sale south africa cialis authentique suisse cialis manufacturer coupon side effects for cialis we use it 50 mg cialis dose we choice cialis uk cialis generico generic cialis levitra overnight cialis tadalafil cialis rezeptfrei sterreich
Cialis canada
دوشنبه 7 خرداد 1397 06:58 ق.ظ

Good forum posts. Regards!
buy original cialis cialis generisches kanada generic cialis tadalafil buy cialis cialis wir preise buy generic cialis cialis baratos compran uk cialis 10mg prix pharmaci brand cialis nl purchasing cialis on the internet
Cialis canada
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 07:36 ق.ظ

Regards! A lot of material!

cialis generico postepay comprar cialis navarr wow cialis 20 cialis dosage recommendations buy cialis online nz the best choice cialis woman buy original cialis cialis pills in singapore cialis 5 mg para diabeticos cialis without a doctor's prescription
Cialis generic
جمعه 7 اردیبهشت 1397 10:01 ب.ظ

Nicely put, Thanks.
click now buy cialis brand we like it safe cheap cialis cialis generisches kanada generic cialis pill online cialis baratos compran uk generic cialis tadalafil comprar cialis navarr cialis mit grapefruitsaft order a sample of cialis callus
Buy viagra
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 12:34 ب.ظ

Reliable stuff. With thanks!
where to buy viagra cheap generic viagra purchase generic viagra uk pharmacy how to buy viagra on line viagra cheap levitra viagra online buy buy viagra usa buy viagra cheaply where do i buy viagra buy sildenafil tablets online
Generic cialis
شنبه 4 فروردین 1397 03:09 ق.ظ

Incredible a good deal of beneficial info!
cialis venta a domicilio free generic cialis sialis cialis tablets generic cialis at the pharmacy cialis 20 mg cost cialis online holland cialis great britain cialis 10mg prix pharmaci tadalafil
Online cialis
دوشنبه 28 اسفند 1396 08:26 ق.ظ

Thanks a lot! Valuable information!
buying cialis on internet 40 mg cialis what if i take viagra vs cialis vs levitra precios de cialis generico cialis farmacias guadalajara cialis super kamagra we choice cialis uk cialis canada chinese cialis 50 mg only now cialis 20 mg
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

نظرسنجی

    وبلاگ را چگونه ارزیابی میکنید ؟










تبلیغات پیامکی تبلیغات پیامکی

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :