تبلیغات
گفتمان خاكشناسی - تاثیر نسبتهای مختلف فاضلاب ، کود شیمیایی و کود حیوانی بر عملکرد گندم

گفتمان خاكشناسی

به امید روزی كه قدر خاك را هم بدانیم

تاثیر نسبتهای مختلف فاضلاب ، کود شیمیایی و کود حیوانی بر عملکرد گندم :
در بسیاری از کشورهای خشک و نیمه خشک، منابع آب به طور فزاینده ای در حال کمیاب شدن است و همین امر برنامه ریزان را واداشته است که در اندیشه فراهم کردن منابع آبی جدید باشند. منابعی که هم در اقتصاد و هم در توسعه کشاورزی مؤثر باشد
(برای مشاهده این مقاله بصورت کامل به ادامه مطلب مراجعه نمایید)

در بسیاری از کشورهای خشک و نیمه خشک، منابع آب به طور فزاینده ای در حال کمیاب شدن است و همین امر برنامه ریزان را واداشته است که در اندیشه فراهم کردن منابع آبی جدید باشند. منابعی که هم در اقتصاد و هم در توسعه کشاورزی مؤثر باشد 
چکیده
 
به منظور بررسی اثر نسبت های مختلف فاضلاب، آب آبیاری، کود شیمیایی و کود حیوانی بر خصوصیات زراعی عملکرد و اجزای عملکرد گندم رقم روشن آزمایشی در منطقه قائن به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. هفت تیمار شامل نسبت های مختلف فاضلاب با آب چاه (50،75،100 25درصد) تیمار کود شیمیایی با آب چاه، تیمار کود حیوانی با آب چاه و آب چاه (شاهد) مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان می دهد که تیمارها در سطح یک درصد اثر معنی دار بر تعداد دانه در سنبله، تعداد پنجه به ازای گیاه و قطر ساقه و بر در سطح پنج درصد تعداد سنبلچه در سنبله، تعداد برگ به ازای گیاه داشته اند. با توجه به نتایج حاصله بیشترین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیکی مربوط به تمیار 75 درصد فاضلاب با عملکرد دانه 4/48 و عملکرد بیولوژیک 7/21 تن در هکتار می باشد. بالاترین عملکرد دانه در این تیمار به خاطر داشتن تعداد سنبله بیشتر در متر مربع (27/5عدد) و دانه در سنبله (25/3دانه) بیشترین تعداد پنجه در بوته (7/92عدد)، طول سنبله (7/2 سانتی متر) و تعداد برگ در هر بوته (15/9) می باشد. بیشترین درصد پروتئین دانه در تیمار 50 درصد فاضلاب گزارش گردید که نسبت به تیمار شاهد (آب خالص) 33 درصد افزایش را نشان می دهد. با توجه به نتایج حاصله تیمار 75 درصد فاضلاب به دلیل حداکثر عملکرد کمی و کیفی برای گندم توصیه می شود.

مقدمه
 
در بسیاری از کشورهای خشک و نیمه خشک، منابع آب به طور فزاینده ای در حال کمیاب شدن است و همین امر برنامه ریزان را واداشته است که در اندیشه فراهم کردن منابع آبی جدید باشند. منابعی که هم در اقتصاد و هم در توسعه کشاورزی مؤثر باشد( 10). سرعت افزایش جمعیت جهان از سویی و بالا رفتن سطح بهداشت و آگاهی مردم از سوی دیگر میزان مصرف آب را افزایش داده است. با اتمام هزاره دوم باید به محیط زیست توجهی خاص مبذول شود و از ریختن فاضلاب ها در رودخانه ها جلوگیری شود. کوچکترین رودها نیز تحت تأثیر آلودگی هستند. زیرا این محیط های هیدروبیولوژیکی به شدت در مقابل آلودگی ناشی از تخلیه فاضلاب زراعی، صنعتی و شهری آسیب پذیرند.(12،3). بنابر این استفاده از فاضلاب هم به جهت جلوگیری از آلودگی محیط و هم به عنوان منبع آبی در کشاورزی مطرح می باشد. قدیمی ترین کانال فاضلاب را می توان در آثار تمدن هندیان مشاهده کرد. در این آثار که تاریخ آن به حدود 7000 سال پیش نسبت داده می شود باقی مانده کانال های فاضلاب با دیواره آجری و یا سفالی برای هدایت فاضلاب های خانگی دیده می شود (7). از سال 1940 در کارخانه فولاد سازی آمریکا از فاضلاب تصفیه شده و کلرزدایی شده استفاده نموده اند.از سال 1960 تقریباً در کلیه ایالات آمریکا کاربرد فاضلاب تصفیه شده در کشاورزی و صنعت متداول گردید(8). از سال 1956 مصرف فاضلاب تصفیه شده در آبیاری زمین های کشاورزی کویت شروع و تا به حال با وضع قوانین خاص برای حفاظت بهداشتی کارکنان مزارع و محصولات ادامه یافته است (4). استفاده از فاضلاب از زمان های بسیار دور به عنوان آب آبیاری و بارور کننده زمین های کشاورزی متداول بوده است که امروزه در نقاط زیادی از ایران معمول است. حتی در بعضی از شهرها فاضلاب تولیدی به صورت حق آبه در اختیار کشاورزان قرار می گیرد. گر چه مطالعات زیادی در این زمینه تا به حال در ایران انجام نشده است ولی در مقایسه با طرح های آب رسانی سابقه تصفیه فاضلاب از پیشینه تاریخی چندانی برخوردار نیست. کاوش های انجام شده در تپه های سیلک در نزدیکی کاشان و آثار کانال های انتقال آب مربوط به شش هزار سال قبل را نشان می دهد (9).
کلاپ و همکاران، اثر پساب فاضلاب های شهری را در چند ایالت آمریکا بر عملکرد تعدادی گیاه علوفه ای مطالعه نمودند و به این نتیجه رسیدند که تأثیر پساب در مقایسه با کاربرد کود شیمیایی نیترات آمونیوم از نقطه نظر تأمین نیاز گیاه کاملاً قابل مقایسه بوده است.
لین و همکاران، تصفیه فاضلاب را در یک شهرک صنعتی تایوان که به منظور آبیاری گیاهان زراعی استفاده می شد بررسی کردند و سودمندی روش های شیمیایی و فیزیکی را که در تصفیه فاضلاب به کار می روند بر حسب احتیاجات کیفی زراعی ارزیابی کردند. نتیجه گرفته شد که تصفیه خانه فاضلاب بیشتر از استانداردهای موجود برای زراعت است و می تواند برای کشاورزی کاربرد داشته باشد. عرفانی (8) اثر فاضلاب های تصفیه شده خانگی بر کیفیت و عملکرد گوجه فرنگی و کاهو را بررسی نمود و نتیجه گرفت که عملکرد میوه تر و خشک گیاهان گوجه فرنگی و کاهو در کلیه تیمارهای آزمایش افزایش داشت (8). فیجین و همکاران، آلوده کننده های مهم را سرب، جیوه، مس، کبالت، روی، کروم و نیکل ذکر نمودند. گالکوس و همکاران، اثر فاضلاب را بر آب زیرزمینی در شهر مکزیکوسیتی مورد مطالعه قرار دادند و نتیجه گرفتند که فاضلاب اثر شدید منفی روی کیفیت آب های زیر زمینی دارد.
دانش (6) اثر فاضلاب های تصفیه شده خانگی در عملکرد و کیفیت محصول چغندرقند و چغندر علوفه ای را بررسی کرد. نتیجه گرفت که پساب ها عمدتا ًبه علت دارا بودن عناصر غذایی مختلف مورد نیاز چغندر قند عملکرد ریشه وزن قسمت های هوایی و کل ماده تر گیاهی را افزایش می دهند. این افزایش در مقایسه با کاربرد کودهای شیمیایی قابل توجه و چشمگیر است ولی باعث کاهش عیار چغندرقند می شود.
جنکیس و همکاران، دریافتند که عملکرد ذرت خوشه ای آبیاری شده با فاضلاب 2/5 برابر و در مورد علوفه و سبزیجات 3 برابر بیشتر از محصول به دست آمده با آب چاه بوده است. گزارش دادند هدایت الکتریکی و اسیدیته خاک پس از چهار سال آبیاری با فاضلاب کاهش یافت.
هدف از انجام این تحقیق بررسی تاثیر نسبت های مختلف فاضلاب، آب آبیاری کود شیمیایی و کود حیوانی بر خصوصیات زارعی عملکرد و اجزای عملکرد گندم می باشد.

مواد و روش ها
 
این طرح در سال زراعی 83-1383 در هنرستان کشاورزی عقیله واقع در کیلومتر 5 جاده قائن - زیرکوه در استان خراسان جنوبی با طول جغرافیای 10و 59 درجه شرقی و عرض جغرافیایی 43 و 33 درجه شمالی و با ارتفاع متوسط 1432 متر از سطح دریا اجرا گردید. آب و هوای منطقه بر اساس طبقه بندی آمبرژه گرم و خشک می باشد. متوسط بارندگی در سال آزمایش 102/3 میلی متر و متوسط درجه حرارت 14/5 درجه سانتی گراد بود (2).
خاک مزرعه آزمایشی دارای بافت متوسط لوم بدون محدودیت شوری بود. جهت اجرای آزمایش از طرح بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار و هفت تمیار در یک سال زراعی استفاده شد. تیمارهای آزمایش شامل52،75،100 و 25 درصد فاضلاب، کود شیمیایی به علاوه آب خالص، کود حیوانی به علاوه آب خالص و آب خالص (شاهد) بود. در تیمار کود شیمیایی مقدار 70 کیلوگرم در هکتار اوره همراه با 75 کیلوگرم در هکتار فسفات آمونیوم و سولفات پتاسیم قبل از کاشت به خاک افزوده شد. در تیمار کود حیوانی، کود حیوانی پوسیده به مقدار 33 تن در هکتار قبل از کاشت با خاک مخلوط گردید. به علت استفاده از فاضلاب برای آبیاری گیاه گندم و به علت ماهیت آزمایش، در این طرح از هیچ گونه کود شیمیایی و دامی برای کرت هایی که باید با فاصلاب آبیاری گردند، استفاده نشد. تصفیه در استخرهای تثبیت اولیه، لجن فعال و ته نشین کردن مواد معلق در فاضلاب و جداسازی آنها، و سپس در استخر تثبیت ثانویه طبق معیارهای اصلاح و باز یافت پساب، اکسیداسیون، انعقاد، تمیز کردن و فیلتر زدن فاضلاب بوسیله توده ای از شن و همچنین عبور از کانال بتنی و خاکی به طول 2000 متر جهت هوادهی استفاده شد. در طول دوره آزمایش نمونه ای از فاضلاب برای تعیین تغییرات احتمالی به آزمایشگاه فرستاده، و پارامترهای مختلفی بر روی آن اندازه گیری گردید. خصوصیات شیمیایی فاضلاب و آب آبیاری و پارامتر های میکروبی فاضلاب در جداول 2و 6 آورده شده است. نمونه برداری از خاک قبل از کاشت و بعد از برداشت توسط دستگاه اوگر از پنج نقطه زمین به حالت M نمونه برداشته شد و در نقطه ای جمع آوری و با هم مخلوط گردید. نمونه ای از کل انتخاب و به آزمایشگاه ارسال شد، تامورد آنالیز قرار گیرد. روش اندازه گیری اسیدیته توسط PH متر، SP از روش وزنی، T.N.V به روش واکنش اسید و باز (تیتر سنجی)، OC اسیدیته به روش اکسیداسیون تر (دی کرومات و فرو سولفات آمونیوم)، بافت خاک از روش هیدرومتری، هدایت الکتریکی توسط کنداکتومتر، اندازه گیری درصد ازت میکرو کجلدال، اندازه گیری فسفر از روش اولسن، اندازه گیری پتاسیم به روش استات آمونیوم (فلیم فتومتری)، اندازه گیری عناصر میکرو توسط دستگاه جذب اتمی (سنگین) بوده است (5). نتایج خصوصیات شیمیایی فاضلاب و آب چاه مورد مطالعه در (جدول 1) آورده شده است.
رقم گندم مورد کاشت روشن بود که عمدتا در منطقه کشت و کار می شد. عملیات کاشت در تاریخ 1382/9/10 انجام گردید. کاشت بذور به روش خشکه کاری و با دست به صورت خطی به تعداد 14 خط و به فاصله 20 سانتی متر و طول خطوط 5 متر به عمق 4-3 سانتی متر انجام گردید. مقدار بذر کاشته شده در هر کرت بر اساس تعداد 450 دانه در متر مربع و وزن هزار دانه به میزان 170 کیلوگرم در هکتار بود. اولین آبیاری پس از کاشت در تاریخ 1382/9/17 انجام شد. آبیاری به صورت غرقابی بود. دور آبیاری هر 10 روز در نظر گرفته شد. بدین ترتیب که در نوبت اول کرت های مورد نظر با آب چاه آبیاری می شدند. سپس کرت هایی که نیاز به آب فاضلاب داشتند آبیاری می شدند.
مبارزه با علف های هرز با دست در تاریخ های 83/1/10، 83/1/28، 83/3/15، و 83/2/30 انجام شد. برای اندازه گیری صفات مورد نظر از هر کرت، تعداد 10 بوته به طور تصادفی انتخاب شد و تعداد پنجه در بوته، تعداد برگ در بوته، ارتفاع بوته، قطر ساقه، طول خوشه، تعداد سنبلچه در سنبله و تعداد دانه در سنبله اندازه گیری شد. تعداد سنبله در متر مربع با استفاده از کادر یک متر مربعی اندازه گیری شد. پس از حذف اثر حاشیه ای، کل قسمت های هوایی برداشت و پس از خشک شدن کامل به عنوان عملکرد بیولوژیک توزین شد. سپس دانه از کاه و کلش جدا شده و عملکرد دانه تعیین و شاخص برداشت محاسبه گردید و از هر تیمار 100 گرم دانه برای تعیین درصد پروتئین به آزمایشگاه فرستاده شد. جهت تعیین درصد ازت از روش میکروکجدال استفاده شد(5).

نتایج و بحث
 
نتایج تجزیه واریانس نشان می دهد که فاضلاب بر تعداد دانه در سنبله، قطر ساقه و تعداد پنجه در سطح یک درصد و بر تعداد سنبلچه در سنبله و تعداد برگ در سطح پنج درصد معنی دار بوده است (جدول 2). گر چه بین تیمارها از نظر عملکرد دانه اختلاف معنی داری وجود ندارد ولی بیشترین عملکرد دانه مربوط به 75 درصد فاضلاب با 4/48 تن در هکتار است که 44 درصد افزایش نسبت به شاهد نشان می دهد و تیمار بیشترین عملکرد بیولوژیک 7/21 تن در هکتار ماده خشک مربوط به تیمار 75 درصد فاضلاب می باشد که به ترتیب 44/5 درصد افزایش نسبت به شاهد را نشان می دهد.
بیشترین عملکرد دانه و بیولوژیک در تیمار 75 درصد فاضلاب به علت داشتن بیشترین اجزای مهم عملکردی یعنی بیشترین تعداد سنبله در متر مربع (274/5) و بیشترین تعداد دانه در سنبله 25/3 بود. بیشترین وزن هزار دانه مربوط یه تیمارهای 100 درصد و 75 درصد فاضلاب به ترتیب 39/2 و 38 گرم می باشد که از مهمترین اجزای عملکرد محسوب می شود بالاترین شاخص برداشت (36/1 درصد) مربوط به تیمار 75 درصد فاضلاب است بالاترین درصد پروتئین دانه به ترتیب 15/3و13/3 درصد مربوط به تیمار 50 و 75 درصد فاضلاب می باشد که نسبت به شاهد به ترتیب 33 و16 درصد افزایش را نشان داد (جدول 3).
بیشترین تعداد سنبلچه (15/3) مربوط به تیمار کود شیمیایی می باشد که در سطح تیمارهای فاضلاب است. بیشترین تعداد پنجه در بوته (7/9) مربوط به تیمار 75 درصد فاضلاب است که 55 درصد افزایش را نسبت به شاهد را دارد. بیشترین تعداد گره در تیمار 50 درصد فاضلاب (16/9) مشاهده گردید. بیشترین ارتفاع گیاه (64/5 سانتی متر) مربوط به تیمار کود حیوانی و سپس تیمار 100 درصد فاضلاب می باشد. بیشترین قطر ساقه (18/3میلی متر) مربوط به تیمار 50 درصد و فاضلاب و بیشترین طول خوشه (7/1 سانتی متر) و تعداد برگ (15/8) که کارخانه تولید مواد غذائی می باشد مربوط به تیمار 75% فاضلاب است (جدول 4).
با توجه به نتایج حاصل می توان گفت که فاضلاب باعث افزایش کلیه صفات مورد اندازه گیری در مقایسه با شاهد شده است. تیمار 75 درصد فاضلاب با داشتن بالاترین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک یعنی 4/48 و عملکرد بیولوژیک 7/2 تن ماده خشک در هکتار نسبت به شاهد به ترتیب 44و 44/5 درصد افزایش نشان می دهد و در مقایسه با کود شیمیایی از نظر عملکرد دانه و بیولوژیک به ترتیب 25 و 18/5 درصد و در مقایسه با کود حیوانی 23 و 25/5درصد افزایش داشته است (جدول 4). افزایش عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک در تیمارهای فاضلاب به تأمین ازت کل، مواد آلی خاک، فسفر، پتاس، منگنز، کلسیم و سایر عناصر میکرو می باشد که در تیمار 75 درصد فاضلاب نسبت به شاهد، سدیم، مس، روی، آهن بیشتر می باشد (جدول 1 و 5).
گنکیس و همکاران، در آزمایشی دریافتند آبیاری با فاضلاب به نسبت 75 درصد در مقایسه با آبیاری با آب چاه عملکرد ذرت خوشه ای را 2/5 برابر افزایش داد. پلیویل و همکارا ن، تاثیر مقادیر مختلف فاضلاب 50،75،100 و25 درصد بر روی رشد و تجمع عناصر غذائی در گیاهی که تحت شرایط گلخانه ای رشد می کند بررسی نموده و نتیجه گرفتند که حداکثر رشد در تیمار 50 درصد فاضلاب به دست آمد. هرناندز و همکاران، اثر فاضلاب را روی عملکرد محصول و دسترسی به فلزات سنگین بررسی کردند نتایج نشان داد کاربرد لجن عملکرد ذرت و جو را افزایش می دهد.
در این آزمایش نیز بیشترین تعداد برگ در تیمار 75 درصد با 15/8 برگ و کمترین آن مربوط به تیمار شاهد می باشد(جدول 5). پلیویل و همکاران، گزارش دادند که تعداد برگ با افزایش مقادیر فاضلاب افزایش می یابد. دانش (6) در آزمایش هایی که بر روی چغندر قند و چغندر علوفه ای انجام داد به افزایش تعداد برگ در اثر استفاده از فاضلاب اشاره کرد. افزایش برگ باعث افزایش فتوسنتز در گیاه و در نتیجه تولید عملکرد دانه و بیولوژیک بیشتر می شود. افیونی (1) در مقاله خود بیان می کند که استفاده از لجن فاضلاب در زمین های کشاورزی فواید اقتصادی بی شماری دارد. این ماده علاوه بر عناصر غذایی پر مصرف حاوی عناصر غذایی کم مصرف است. همچنین وجود مواد آلی در لجن فاضلاب، سبب بهبود ساختمان خاک، افزایش نفوذ پذیری می گردد.
بیشترین قطر ساقه در تیمار 50% فاضلاب با میانگین 18/3 میلی متر و کمترین آن در تیمار شاهد با میانگین 14/6 میلی متر می باشد. (جدول 5). پلیویل همکاران، در تحقیقی نشان دادند که تنها 50 درصد فاضلاب برای رشد گیاه مناسب است و بیشترین تاثیر را بر قطر ساقه داشته است و قطر ساقه عامل مهمی در انتقال مواد فتوسنتزی و آب و مواد غذایی در گیاه می باشد.
کلاپ و همکاران، دریافتندکه تاثیر فاضلاب در مقایسه با کاربرد کود شیمیایی نیترات آمونیوم از نقطه نظر تامین نیاز گیاه کاملاً قابل مقایسه بوده و از نتایج بدست آمده چنین استنباط می شود که فاضلاب می تواند به عنوان تامین کننده عناصر غذایی ماکرو و میکرو برای رشد گیاه باشد پلیویل همکاران، گزارش کردند که استفاده از فاضلاب باعث افزایش مواد آلی، عناصر ماکرو خاک گردیده است.
توجه به افزایش عناصر غذایی ماکرو و میکرو و مواد آلی در تیمارهای فاضلاب که در پایان دوره رشدی گیاه در خاک باقی مانده در مقایسه با آب خالص (شاهد) می تواند دلیل افزایش عملکرد کمی و کیفی در گیاه گندم باشد که در این آزمایش در تیمار 100 درصد فاضلاب بدلیل افزایش بیش از حد عناصر ماکرو و میکرو و خصوصاً عناصری مانند مس، سرب، بروکلر در مقایشه با شاهد و تیمار 75 درصد فاضلاب باعث اثر سمیت در گیاه شده است (جداول 1و5)
با توجه به نتایج آزمایش، تیمار 75% فاضلاب 25% آب معمولی که دارای بالاترین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک به ترتیب با 4/48 دانه و 7/2 تن دانه ماده خشک در هکتار می باشد. و نسبت به شاهد (آب آبیاری). 44 و 44/5 درصد افزایش نشان می دهد و در مقایسه با کاربرد کود شیمیایی اوره 70 کیلو گرم، و فسفات دی آمونیومو سولفات پتاسیم به ترتیب از هر کدام 75 کیلوگرم و کود حیوانی پوسیده 32 تن در هکتار برتری داشته توصیه گردد. با توجه به نتایج حاصل از تحقیق حاضر پیشنهاد می شود از فاضلاب های تصفیه شده به عنوان منبع مهم برای آبیاری در کشاورزی خصوصاً در منطق خشک و نیمه خشک که با کمبود شدید آب مواجه اند، استفاده شود همچنین برای پی بردن به اثرات واقعی کاربرد فاضلاب برروی خصوصیات مختلف خاک و گیاهان زراعی طرح های طولانی مدت در هر منطقه انجام پذیرد زیرا نتایج طرح های کوتاه مدت را نمی توان با اطمینان کامل توصیه نمود و هر گونه اظهار نظر بر اساس آنها گمراه کننده خواهد بود. با توجه به اینکه خصوصیات فیزیکی و شیمیایی فاضلاب دو مناطق مختلف متفاوت می باشد بایستی تحقیقات مشابهی در مناطق مختلف بر روی ارقام مختلف انجام گیرد.

نظرات() 
What causes painful Achilles tendon?
دوشنبه 27 شهریور 1396 06:43 ب.ظ
What's up, of course this article is actually fastidious and
I have learned lot of things from it about blogging. thanks.
How does Achilles tendonitis occur?
سه شنبه 17 مرداد 1396 06:59 ق.ظ
I think this is among the such a lot significant info for me.
And i'm glad reading your article. However want to
commentary on few common things, The site taste is great,
the articles is actually great : D. Just right job, cheers
Emely
پنجشنبه 21 اردیبهشت 1396 07:10 ب.ظ
We stumbled over here by a different web address and thought I might check things out.
I like what I see so i am just following you.

Look forward to checking out your web page yet again.
بازتاب اخبار
یکشنبه 8 خرداد 1390 06:51 ب.ظ
بازتاب آخرین اخبار ایران و جهان در : بازتاب اخبار

جدیدترین خبرهای سیاسی، اجتماعی، اخبار هر استان به تفکیک، ورزشی، پزشکی و... در :

http://www.baztabeakhbar.com
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

نظرسنجی

    وبلاگ را چگونه ارزیابی میکنید ؟










تبلیغات پیامکی تبلیغات پیامکی

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :